Το παιδί σε αγνοεί; Οι μικρές αλλαγές που κάνουν μεγάλη διαφορά!

Υπάρχουν μέρες που νιώθεις ότι μιλάς στον τοίχο. Λες «βάλε τα παπούτσια σου», «κλείσε την τηλεόραση», «έλα να φάμε» και η απάντηση είναι ένα βλέμμα χαμένο στο σύμπαν ή ένα «ναι» που δεν οδηγεί ποτέ σε πράξη. Κάπου εκεί αρχίζεις να ανεβάζεις τόνο, να επαναλαμβάνεσαι και τελικά να εκνευρίζεσαι περισσότερο απ’ όσο θα ήθελες. Η αλήθεια όμως είναι πως τα παιδιά δεν αγνοούν πάντα επειδή είναι αδιάφορα ή κακομαθημένα. Συχνά το μυαλό τους είναι ήδη γεμάτο πληροφορίες, εικόνες, θορύβους και οδηγίες από το σχολείο, τις δραστηριότητες, τις οθόνες, τους φίλους. Όταν γυρίζεις σπίτι και τους δίνεις πέντε εντολές μαζί, το παιδικό μυαλό κάνει ακριβώς αυτό που κάνουμε κι εμείς όταν ανοίγουν δέκα tabs στον υπολογιστή, κολλάει. Και κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβεις, η καθημερινότητα μετατρέπεται σε ένα μικρό call center υπενθυμίσεων, όπου εσύ μιλάς συνέχεια και το παιδί ακούει όλο και λιγότερο.

Μίλα λιγότερο, σύνδεσε περισσότερο

Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνουμε ως γονείς είναι ότι εξηγούμε υπερβολικά πολλά. Ξεκινάς να πεις «βάλε αθλητικά γιατί θα πάμε στην παιδική χαρά και μετά μπορεί να τρέξεις και με τα σανδάλια θα δυσκολευτείς», ενώ στην πραγματικότητα το παιδί έχει σταματήσει να ακούει μετά την τρίτη λέξη. Τα παιδιά ανταποκρίνονται καλύτερα στις σύντομες και ξεκάθαρες οδηγίες. Όχι επειδή είναι στρατιώτες, αλλά επειδή έτσι λειτουργεί καλύτερα ο εγκέφαλός τους. Κι εδώ έρχεται κάτι ακόμα πιο σημαντικό, ο τρόπος που λες κάτι μετράει περισσότερο από το ίδιο το μήνυμα. Όταν σκύβεις στο ύψος του παιδιού, το κοιτάς στα μάτια και του μιλάς ήρεμα, έχεις ήδη κερδίσει τη μισή μάχη. Το «έλα λίγο να σε δω» λειτουργεί πολύ πιο αποτελεσματικά από μια φωνή από την κουζίνα την ώρα που ψάχνεις φορτιστή, απαντάς σε mail και καίγεται το τοστ. Τα παιδιά καταλαβαίνουν πότε είσαι πραγματικά παρών και πότε απλώς εκπέμπεις ήχο στο σπίτι σαν ραδιόφωνο στο βάθος.

Όταν επαναλαμβάνεσαι, χάνεις τη δύναμή σου

Αν λες το ίδιο πράγμα πέντε φορές, το παιδί μαθαίνει ότι μπορεί να σε ακούσει στην πέμπτη. Είναι σκληρό, αλλά είναι αλήθεια. Κάθε επανάληψη μειώνει τη σημασία της οδηγίας σου και τελικά η φωνή σου γίνεται μέρος του background της ημέρας, σαν τον απορροφητήρα ή την τηλεόραση που παίζει χωρίς να την προσέχει κανείς. Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται αυστηρότητα ή τιμωρίες χωρίς μέτρο. Σημαίνει συνέπεια. Αν πεις ότι τα LEGO θα μαζευτούν πριν βγει το επόμενο παιχνίδι, τότε αυτό πρέπει να συμβεί. Τα παιδιά νιώθουν ασφάλεια όταν οι κανόνες έχουν σταθερότητα. Και κάτι ακόμη που συχνά ξεχνάμε, το παιδί χρειάζεται να ακούει και όταν κάνει κάτι σωστά. Ένα απλό «μου άρεσε που το έκανες αμέσως» χτίζει πολύ περισσότερο συνεργασία από δέκα παρατηρήσεις μέσα στη μέρα. Ναι, ξέρω, καμιά φορά αισθάνεσαι ότι είσαι ηχολήπτρια σε συναυλία πανικού, αλλά τα παιδιά τελικά ακούνε περισσότερο το κλίμα παρά τις λέξεις.

Η ακρόαση δεν μαθαίνεται μόνο με εντολές

Υπάρχει κάτι σχεδόν ειρωνικό στους γονείς. Ζητάμε από τα παιδιά να μας ακούνε, αλλά συχνά τα ακούμε με μισό αυτί. Εκείνα μιλάνε για έναν δράκο, ένα παιχνίδι ή μια ιστορία από το σχολείο κι εμείς κοιτάμε κινητό, πλένουμε πιάτα ή απαντάμε «μμμ, ναι αγάπη μου» χωρίς να ξέρουμε καν τι ειπώθηκε. Όμως τα παιδιά αντιλαμβάνονται αμέσως πότε κάποιος είναι πραγματικά διαθέσιμος. Και τότε κάνουν αυτό που κάνουμε όλοι οι άνθρωποι, ανταποδίδουν την προσοχή που λαμβάνουν. Η ακρόαση είναι δεξιότητα και καλλιεργείται μέσα στην καθημερινότητα. Ακόμη και μέσα από παιχνίδι. Από μια βόλτα που ακούτε ήχους της φύσης, από ένα τραγούδι στο αυτοκίνητο, από μια μικρή συζήτηση για τους στίχους που ακούγονται στο ραδιόφωνο. Όταν το παιδί συνδέει την επικοινωνία με κάτι ευχάριστο και όχι μόνο με οδηγίες και διορθώσεις, αρχίζει να συμμετέχει διαφορετικά. Και κάπως έτσι, χωρίς θεαματικές μεθόδους, η σχέση αλλάζει τόνο.

Δεν υπάρχει παιδί που θα ακούει πάντα με την πρώτη, όπως δεν υπάρχει και γονιός που θα διατηρεί πάντα την ψυχραιμία του. Η καθημερινότητα με παιδιά έχει φωνές, βιασύνη, ξεχασμένα παπούτσια, διαπραγματεύσεις για ένα μπισκότο λες και συζητάτε διεθνή συνθήκη. Αυτό που κάνει τη διαφορά δεν είναι η τελειότητα, αλλά οι μικρές μετατοπίσεις στον τρόπο που επικοινωνείς. Λίγες πιο καθαρές κουβέντες, περισσότερη παρουσία, λιγότερες επαναλήψεις, περισσότερη σύνδεση. Τα παιδιά δεν χρειάζονται έναν γονιό που μιλάει ασταμάτητα, χρειάζονται έναν άνθρωπο που τα βλέπει πραγματικά. Και όσο μεγαλώνουν, αυτό είναι που μένει. Όχι πόσες φορές τους είπες να βουρτσίσουν τα δόντια τους, αλλά αν ένιωθαν ότι μέσα στο χάος της ημέρας υπήρχε κάποιος που τα άκουγε στ’ αλήθεια.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock