Meta: Τα 16,68 δισ. δολάρια που καλείται να πληρώσει – Πώς το Instagram επηρέασε την οπτική μιας ολόκληρης γενιάς γύρω από τον εαυτό της

Η Meta, μητρική εταιρεία του Facebook και του Instagram, συμφώνησε σε διακανονισμό που μπορεί να φτάσει τα 16,68 δισεκατομμύρια δολάρια, προκειμένου να διευθετήσει αγωγές αμερικανικών πολιτειών που την κατηγορούν ότι σχεδίασε σκόπιμα χαρακτηριστικά των πλατφορμών της ώστε να προκαλούν εξάρτηση στους ανήλικους χρήστες, ότι παραπλάνησε το κοινό ως προς την ασφάλειά τους και ότι συνέλεγε παράνομα προσωπικά δεδομένα παιδιών.

Η ίδια η Meta ωστόσο αρνείται ότι διέπραξε το παραμικρό αδίκημα. Και ναι, μπορεί τα 16,68 δισεκατομμυρία δολάρια να είναι ένα υπέρογκο ποσό, ωστόσο, οι συνέπειες που έχουν επιφέρει οι πλατφόρμες της μέσα στα χρόνια στον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε, αλλά και στο πώς αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, είναι πολύ μεγαλύτερες.

Τα πρόσωπα που δεν υπήρξαν ποτέ

Τα φίλτρα του instagram είναι από τα πρώτα και βασικά εργαλεία που δόθηκαν στους χρήστες του. Επιδερμίδες αλαβάστρινες, πιο γεμάτα χείλη, συμμετρικά χαρακτηριστικά, πιο έντονα ζυγωματικά…Όλα όσα μπορούσαν να μας ενοχλήσουν στην εικόνα μας, το instagram μας έδινε τη δυνατότητα να το διορθώσουμε χωρίς να χρειαστεί να επισκεφθούμε κάποιο κέντρο αισθητικής.

Τα πρώτα φίλτρα των social media ήταν σχεδόν αθώα: αυτιά σκύλου, καρδιές, glitter και αστεία animations, ένα παιχνίδι… Σταδιακά εξελίχθηκαν σε ψηφιακούς καθρέφτες που δεν έδειχναν απλώς το πρόσωπό μας, αλλά μια «βελτιωμένη» εκδοχή του.

Μόνο που η γραμμή ανάμεσα στην πραγματική και την πλασματική εικόνα που γίνεται πρότυπο, είναι εξαιρετικά λεπτή και πολύ εύκολα μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση στο μυαλό ενός εφήβου.

Πολλά κορίτσια που έπεσαν στην παγίδα των φίλτρων, έχουν μιλήσει ανοιχτά για το πώς αυτά επηρέασαν την ψυχοσύνθεσή τους αλλά και την αυτοπεποίθησή τους.

Και ίσως αυτή να είναι μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που έφερε η εποχή του Instagram: το μη πραγματικό έπαψε σταδιακά να μοιάζει μη πραγματικό.

Και κάπως έτσι, από την εποχή που τα έφηβα κορίτσια σύγκριναν τους εαυτούς τους με τα μοντέλα και τους αστέρες που έβλεπαν στα περιοδικά, περάσαμε στην εποχή που σύγκριναν το πραγματικό τους πρόσωπο με αυτό που είχαν δημιουργήσει μόνα τους με τη βοήθεια των φίλτρων.

Τέτοιες αντίστοιχες περιπτώσεις υπάρχουν πολλές.

Η περίπτωση της Alexis Spence

Η ιστορία της Alexis Spence δείχνει πόσο πιο μακριά μπορεί να φτάσει το ζήτημα από ένα απλό beauty filter. Η Alexis απέκτησε Instagram στα 11 της χρόνια. Όπως έχει αφηγηθεί στο CBS, ξεκίνησε αναζητώντας αθώο fitness περιεχόμενο. Σύντομα, όπως υποστηρίζει, ο αλγόριθμος άρχισε να της εμφανίζει δίαιτες και στη συνέχεια περιεχόμενο σχετικό με διατροφικές διαταραχές.

Μέσα σε μήνες, σύμφωνα με την ίδια, αυτό που αρχικά απλώς έβλεπε στην οθόνη άρχισε να επηρεάζει τη συμπεριφορά της. Στα 12 της είχε αναπτύξει διατροφική διαταραχή, ενώ περνούσε έως και πέντε ώρες την ημέρα κάνοντας scroll στο Instagram. Η ίδια έχει περιγράψει ότι αντιμετώπιζε κατάθλιψη και σοβαρά προβλήματα με την εικόνα του σώματός της και ότι τα social media επιδείνωσαν την αυτοπεποίθησή της.

Τι γνώριζε η Meta

Ήδη από το 2021 είχαν έρθει στο φως εσωτερικά ευρήματα της τότε Facebook σύμφωνα με τα οποία το Instagram επιδείνωνε τα προβλήματα εικόνας σώματος για περίπου ένα στα τρία έφηβα κορίτσια ήδη αντιμετώπιζαν τέτοιες δυσκολίες.

Οι ίδιοι οι ερευνητές της Meta επισήμαναν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση – δεν μπορούσαν δηλαδή να γνωρίζουν με βεβαιότητα αν το Instagram προκαλούσε τη δυσαρέσκεια ή αν οι ήδη ευάλωτοι έφηβοι αναζητούσαν περισσότερο τέτοιο περιεχόμενο.

16,68 δισεκατομμύρια δολάρια αργότερα

Ο διακανονισμός στον οποίο συμφώνησε τώρα η Meta δεν αφορά αποκλειστικά τα beauty filters ή την εικόνα σώματος. Οι αγωγές αφορούσαν ευρύτερα τον σχεδιασμό των Facebook και Instagram, την υποτιθέμενη δημιουργία εθιστικών μηχανισμών για παιδιά και εφήβους και τη συλλογή δεδομένων ανηλίκων.

Ωστόσο, ανάμεσα στα μέτρα που προβλέπονται βρίσκονται πλέον ημερήσια χρονικά όρια για ανηλίκους, περιορισμοί στη χρήση κατά τη διάρκεια της νύχτας, ισχυρότερη επαλήθευση ηλικίας και γονικοί έλεγχοι, περιορισμοί σε επιβλαβές περιεχόμενο αλλά και στα εργαλεία κοινωνικής σύγκρισης, όπως τα likes.

Ίσως, λοιπόν, η σημαντικότερη συζήτηση να μην αφορά τελικά μόνο το πόσο χρόνο περνούν τα παιδιά μπροστά σε μια οθόνη. Αφορά τι βλέπουν μέσα σε αυτήν – και τι μαθαίνουν να βλέπουν όταν στη συνέχεια κοιτάζουν τον εαυτό τους.

Η Meta καλείται σήμερα να πληρώσει έως και 16,68 δισ. δολάρια για να κλείσει μια ιστορική δικαστική διαμάχη γύρω από τις επιπτώσεις των πλατφορμών της στα παιδιά.