Μαργαρίτα Παπανδρέου: Το «δηλητηριασμένο βέλος», η αεροσυνοδός και η εξομολόγηση της γυναίκας που δεν έπαψε να αγαπά τον Ανδρέα

Υπήρξε η γυναίκα που έζησε στο πλευρό του Ανδρέα Παπανδρέου για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.

Η γυναίκα που τον γνώρισε πολύ πριν γίνει ο Ανδρέας Παπανδρέου της πολιτικής Ιστορίας, που απέκτησε μαζί του τέσσερα παιδιά, που βρέθηκε δίπλα του στην εξορία, στην επιστροφή στην Ελλάδα, στην ίδρυση του ΠΑΣΟΚ και τελικά στην κορυφή της εξουσίας.

Η Μαργαρίτα Παπανδρέου έζησε όμως και την άλλη πλευρά αυτής της ιστορίας. Τις απιστίες, τη ζήλια, τις κρίσεις ενός γάμου που δοκιμάστηκε πολλές φορές και, τελικά, την εμφάνιση της Δήμητρας Λιάνη στη ζωή του Ανδρέα Παπανδρέου.

Τον Ιανουάριο του 2016, λίγους μήνες μετά την κυκλοφορία της αυτοβιογραφίας της «Έρωτας και Εξουσία», η Μαργαρίτα Παπανδρέου παραχώρησε στον Τάσο Τρύφωνος και στην εκπομπή «Τετ α Τετ» του ΡΙΚ μία από τις τελευταίες μεγάλες τηλεοπτικές συνεντεύξεις της.

Μίλησε για τον Ανδρέα όχι μόνο ως πολιτικό αλλά κυρίως ως τον άνδρα που αγάπησε, για την προσωπική ζωή του, για το τέλος του γάμου τους και για εκείνη την περίοδο κατά την οποία η Δήμητρα Λιάνη είχε πλέον μπει στη ζωή τους.

«Το δυσκολότερο ήταν να σκεφτώ τη ζωή μου χωρίς τον Ανδρέα»

Πίσω από όσα συνέβησαν στα τελευταία χρόνια του γάμου τους, η Μαργαρίτα δεν έκρυψε ποτέ ότι υπήρχε ένα συναίσθημα που παρέμενε εξαιρετικά ισχυρό: η αγάπη της για τον Ανδρέα.

Στη συνέντευξή της στον Τάσο Τρύφωνος το είπε με μία φράση που ίσως συνοψίζει καλύτερα από οποιαδήποτε άλλη τον τρόπο με τον οποίο βίωσε τον χωρισμό τους:

«Το δυσκολότερο πράγμα, βεβαίως, ήταν να σκεφτώ τη ζωή μου χωρίς τον Ανδρέα. Τον αγαπούσα αρκετά, για να τον αφήσω ελεύθερο».

Παρά όσα είχαν προηγηθεί, η Μαργαρίτα είπε ακόμη: «Πάντα πίστευα ότι ο Ανδρέας δεν ήθελε να με πληγώσει».

Ίσως γι’ αυτό και η αφήγησή της για εκείνον δεν υπήρξε ποτέ απλή. Δεν ήταν μόνο η ιστορία μιας γυναίκας που προδόθηκε από τον σύζυγό της. Ήταν η ιστορία μιας γυναίκας που εξακολουθούσε να αγαπά τον άνθρωπο που την πλήγωνε.

Οι απιστίες του Ανδρέα

Στο βιβλίο της «Έρωτας και Εξουσία», που κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2015 από τις Εκδόσεις Πατάκη, η Μαργαρίτα Παπανδρέου είναι πολύ πιο αναλυτική. Η ίδια γράφει ότι ο Ανδρέας ήταν πιστός σύζυγος μέχρι την επιστροφή τους στην Ελλάδα. Από εκεί και πέρα περιγράφει επανειλημμένες απιστίες και έναν άνδρα που μπορούσε να ενθουσιαστεί έντονα από μια άλλη γυναίκα.

Όπως έγραψε στο βιβλίο της, αυτός ο ενθουσιασμός μπορούσε να τον κάνει να χάνει την επαφή με την πραγματικότητα και την υπευθυνότητα. Τον παρομοίασε μάλιστα με την εξάρτηση ενός αλκοολικού, γράφοντας ότι ο ίδιος γνώριζε την αδυναμία του απέναντι στις γυναίκες.

Και όμως, σύμφωνα με τη δική της αφήγηση, ύστερα από τις προηγούμενες σχέσεις του ο Ανδρέας επέστρεφε πάντα σε εκείνη.

Μέχρι που εμφανίστηκε η «αεροσυνοδός».

Η Δήμητρα Λιάνη: η γυναίκα που στο βιβλίο δεν κατονομάζει

Η Δήμητρα Λιάνη αποτελεί μια εντυπωσιακή εξαίρεση στην αυτοβιογραφία της Μαργαρίτας Παπανδρέου: δεν την αποκαλεί σχεδόν ποτέ με το όνομά της. Την αναφέρει ως «την αεροσυνοδό».

Αργότερα, όταν ρωτήθηκε γιατί επέλεξε αυτή τη διατύπωση, απάντησε ότι έτσι τη γνώρισε, στο αεροπλάνο, αλλά πρόσθεσε και κάτι πολύ πιο σκληρό: «Για μένα είναι σαν να μην υπάρχει».

Σύμφωνα με όσα περιγράφει στο «Έρωτας και Εξουσία», η Μαργαρίτα είχε παρατηρήσει από νωρίς τον τρόπο με τον οποίο η Δήμητρα, τότε μέλος του πληρώματος του πρωθυπουργικού αεροσκάφους, πλησίαζε τον Ανδρέα και είχε προσπαθήσει να την κρατήσει μακριά του.

Σε ένα από τα περιστατικά που περιγράφει, μετά από ένα ταξίδι, στράφηκε στον Ανδρέα και του είπε:

«Για όνομα του Θεού, θα μπορούσε να είναι κόρη σου!»

Και, σύμφωνα με την αφήγησή της, εκείνος της απάντησε:

«Ναι, δεν είναι πολύ ωραίο;»

Η σχέση αυτή ήταν διαφορετική από τις προηγούμενες. Η ίδια τη χαρακτηρίζει στο βιβλίο ως την πιο σοβαρή εξωσυζυγική σχέση του Ανδρέα.

«Ένα συνηθισμένο ερωτικό τρίγωνο»

Για τη Μαργαρίτα η ιστορία δεν ήταν μόνο προσωπική.

Ήταν μία γυναίκα που είχε δημιουργήσει τη δική της δημόσια παρουσία, είχε αγωνιστεί για τα δικαιώματα των γυναικών και βρισκόταν δίπλα σε έναν από τους ισχυρότερους πολιτικούς της χώρας. Κι όμως, όπως γράφει στην αυτοβιογραφία της, βρέθηκε να καταναλώνει τη σκέψη και την ενέργειά της σε ένα «συνηθισμένο ερωτικό τρίγωνο», ανάμεσα σε συζυγικούς καβγάδες, απιστία και ζήλια.

Αυτή ακριβώς η σύγκρουση ανάμεσα στο προσωπικό και το πολιτικό επανέρχεται και στη συνέντευξη του 2016.

Όταν ο Τάσος Τρύφωνος τη ρωτά για το μεγάλο λάθος του Ανδρέα και αν αυτό αφορούσε την προσωπική του ζωή, εκείνη απαντά καταφατικά και εξηγεί ότι δεν είναι πάντοτε δυνατό να διαχωρίσεις την προσωπική ζωή ενός πολιτικού από την πολιτική του πορεία: η μία επηρεάζει την άλλη.

Η συμβουλή της Μελίνας Μερκούρη

Και κάπου μέσα σε αυτή την περίοδο εμφανίζεται η Μελίνα Μερκούρη.

Η αποκάλυψη της Μαργαρίτας στον Τάσο Τρύφωνος για τη συμβουλή που της έδωσε η στενή τους φίλη είναι ίσως μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές ολόκληρης της συνέντευξης.

«Αυτό που μου είπε η Μελίνα να κάνω, είναι να ουρλιάζω και να τσιρίζω και να αποπειραθώ να αυτοκτονήσω», αποκάλυψε η Μαργαρίτα.

Δεν είπε ότι ακολούθησε τη συμβουλή της. Η αφήγηση, όμως, αποτυπώνει με δραματικό τρόπο το κλίμα εκείνης της εποχής και την ένταση με την οποία οι άνθρωποι του στενού τους περιβάλλοντος βίωναν τη διάλυση ενός γάμου που για δεκαετίες είχε ταυτιστεί και με τη δημόσια εικόνα του Ανδρέα Παπανδρέου.

Όταν στη ζωή της Μαργαρίτας εμφανίστηκε ο Πιερ

Υπάρχει όμως και μια πλευρά της ιστορίας που η ίδια η Μαργαρίτα επέλεξε να μην κρύψει.

Η απιστία δεν υπήρξε αποκλειστικά από την πλευρά του Ανδρέα.

Στο βιβλίο της αποκαλύπτει τη δική της εξωσυζυγική σχέση με έναν Γάλλο αξιωματικό, τον οποίο αποκαλεί «Πιερ». Τον γνώρισε την άνοιξη του 1986 σε πτήση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια περίοδο κατά την οποία γνώριζε πλέον για τη σχέση Ανδρέα και Δήμητρας.

Η ίδια εξηγεί στο βιβλίο της ότι εκείνη την εποχή λαχταρούσε να υπάρξει ξανά ρομάντζο στη ζωή της. Η παλιά σχέση, όπως τη βίωνε πλέον, είχε διαβρωθεί από την εξουσία, τον ανταγωνισμό και τις άλλες γυναίκες.

Η εξομολόγηση έχει ιδιαίτερη σημασία γιατί η Μαργαρίτα δεν επιχειρεί στην αυτοβιογραφία της να παρουσιάσει τον εαυτό της απλώς ως το θύμα της ιστορίας. Βάζει μέσα στην αφήγηση και τις δικές της επιλογές.

Η επιστροφή από το Χέρφιλντ και το «νεύμα» που έγραψε ιστορία

Ίσως καμία εικόνα δεν συμβολίζει περισσότερο το τέλος του γάμου τους από εκείνη της επιστροφής του Ανδρέα Παπανδρέου από το Χέρφιλντ, μετά τη σοβαρή περιπέτεια της υγείας του.

Μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, ο Ανδρέας κατέβηκε από το αεροπλάνο και έκανε το περίφημο νεύμα προς τη Δήμητρα Λιάνη.

Για τη Μαργαρίτα η στιγμή εκείνη είχε μια εντελώς διαφορετική διάσταση από εκείνη που έβλεπαν οι τηλεθεατές.

Όπως έγραψε αργότερα στο βιβλίο της, ο Ανδρέας ήταν ταυτόχρονα ο εραστής της, ο σύζυγός της, ο πατέρας των παιδιών της και ο σύντροφός της στην πολιτική. Περιέγραψε το νεύμα εκείνο ως το τελειωτικό χτύπημα, «το δηλητηριασμένο βέλος» στην καρδιά της. Και αμέσως μετά παραδέχθηκε ότι, παρά τα πάντα, εξακολουθούσε να τον αγαπά.

«Δεν θέλω διαζύγιο»

Ήδη από το 1987, σύμφωνα με την αφήγηση του βιβλίου, το ζευγάρι ζούσε ουσιαστικά χωριστά και η σχέση του Ανδρέα με τη Δήμητρα ήταν πλέον γνωστή.

Η Μαργαρίτα περιγράφει μια συζήτηση στην οποία λέει στον Ανδρέα ότι η συμπεριφορά του την αναγκάζει να σκέφτεται το διαζύγιο.

Η απάντηση που του αποδίδει είναι αποκαλυπτική:

«Δεν θέλω διαζύγιο. Δεν πρόκειται να ξαναπαντρευτώ».

Η Ιστορία βέβαια εξελίχθηκε διαφορετικά. Ο γάμος τους λύθηκε και ο Ανδρέας Παπανδρέου παντρεύτηκε τη Δήμητρα Λιάνη το 1989.

«Τον αγαπούσα ακόμα»

Αυτό ίσως είναι τελικά το νήμα που ενώνει τη συνέντευξη στον Τάσο Τρύφωνος με όσα είχε γράψει λίγους μήνες νωρίτερα στο «Έρωτας και Εξουσία».

Όχι η πολιτική. Ούτε καν η απιστία.

Αλλά η δυσκολία μιας γυναίκας να αποχωριστεί συναισθηματικά έναν άνδρα με τον οποίο είχε μοιραστεί σχεδόν ολόκληρη την ενήλικη ζωή της.

Στο βιβλίο, ακόμη και όταν περιγράφει το «τελειωτικό χτύπημα» της δημόσιας εμφάνισης του Ανδρέα με τη Δήμητρα, παραδέχεται: «Αλλά τον αγαπούσα ακόμα».

Και σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά τα γεγονότα, απέναντι στον Τάσο Τρύφωνος, επιστρέφει ουσιαστικά στο ίδιο συναίσθημα:

«Το δυσκολότερο πράγμα ήταν να σκεφτώ τη ζωή μου χωρίς τον Ανδρέα».

Ίσως αυτή να είναι και η πιο προσωπική εξομολόγηση της Μαργαρίτας Παπανδρέου για έναν γάμο στον οποίο ο έρωτας και η εξουσία μπλέχτηκαν τόσο πολύ, ώστε στο τέλος ήταν σχεδόν αδύνατο να ξεχωρίσει κανείς πού τελείωνε το ένα και πού άρχιζε το άλλο.