Γιατί κάποια παιδιά παρατηρούν πρώτα και παίζουν μετά

Μπορεί στην παιδική χαρά να μένει λίγο πιο πίσω, να κοιτάζει τα άλλα παιδιά που παίζουν κυνηγητό και να μη βιάζεται να χωθεί στην ομάδα. Κι εσύ ίσως αναρωτιέσαι αν ντρέπεται ή αν κάτι το δυσκολεύει. Όμως το ότι προτιμά να παρατηρεί δεν σημαίνει από μόνο του πως φοβάται την παρέα ή πως δεν ξέρει να παίξει. Για κάποια παιδιά, η συμμετοχή δεν αρχίζει με μια θεαματική είσοδο στο παιχνίδι, αλλά με λίγη παρακολούθηση από ασφαλή απόσταση. Βλέπουν τι συμβαίνει, καταλαβαίνουν τους κανόνες και αποφασίζουν πότε ή αν θέλουν να πλησιάσουν. Οι λόγοι μπορεί να είναι απλοί, προσωπικοί και διαφορετικοί από μέρα σε μέρα.

Θέλει χρόνο για να νιώσει άνετα

Κάποια παιδιά χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να προσαρμοστούν σε μια καινούρια παρέα, σε έναν θορυβώδη χώρο ή σε ένα παιχνίδι που δεν γνωρίζουν. Αυτό δεν τα κάνει απαραίτητα ντροπαλά. Μπορεί απλώς να θέλουν πρώτα να καταλάβουν ποιος παίζει, τι ρόλους έχουν οι άλλοι και πώς λειτουργεί η ομάδα. Αν πιέσεις το παιδί με ένα «πήγαινε να παίξεις», μπορεί να νιώσει ότι πρέπει να ανταποκριθεί αμέσως, ενώ ακόμα προσπαθεί να προσανατολιστεί. Δώσε του χρόνο και άφησέ το να επιλέξει πότε θα πλησιάσει. Μπορείς να το βοηθήσεις με μια ήρεμη ερώτηση, όπως «θέλεις να κοιτάξουμε λίγο μαζί;». Η παρατήρηση των άλλων παιδιών, άλλωστε, είναι αναγνωρισμένο είδος παιχνιδιού στην προσχολική ηλικία.

Μαθαίνει παρατηρώντας

Όταν το παιδί παρακολουθεί ένα ομαδικό παιχνίδι, δεν σημαίνει ότι δεν συμμετέχει με κανέναν τρόπο. Μπορεί να προσέχει πώς μοιράζονται οι ρόλοι, πότε αλλάζουν οι κανόνες και πώς συνεννοούνται οι συμπαίκτες. Η παρατήρηση τού επιτρέπει να συλλέξει πληροφορίες πριν δοκιμάσει κι εκείνο, ειδικά όταν το παιχνίδι είναι καινούριο ή έχει πολλή δράση. Σκέψου το σαν μια μικρή πρόβα χωρίς κοινό και χωρίς την αγωνία του «τώρα είναι η σειρά σου». Αν το παιδί σχολιάζει όσα βλέπει, γελά με κάτι που συμβαίνει ή δείχνει ότι παρακολουθεί με ενδιαφέρον, αυτά είναι στοιχεία που αξίζει να προσέξεις. Μπορείς να του περιγράψεις διακριτικά τι κάνουν τα άλλα παιδιά, χωρίς να μετατρέψεις την παρατήρηση σε μάθημα ή σε πρόσκληση που πρέπει οπωσδήποτε να δεχτεί.

Δεν του ταιριάζει κάθε ομάδα ή κάθε παιχνίδι

Μπορεί το παιδί να αγαπά την παρέα, αλλά να μη διασκεδάζει με το κυνηγητό, τους γρήγορους κανόνες ή τις φωνές μιας μεγάλης ομάδας. Ίσως προτιμά ένα παιχνίδι με έναν φίλο, τις κατασκευές ή το συμβολικό παιχνίδι, όπου έχει περισσότερο χώρο να προτείνει ιδέες. Τα παιδιά δεν απολαμβάνουν όλα το ίδιο είδος παιχνιδιού ούτε εκφράζουν το ενδιαφέρον τους με τον ίδιο τρόπο. Γι’ αυτό παρατήρησε πώς είναι σε διαφορετικές συνθήκες: πλησιάζει όταν εμφανίζεται ένα παιχνίδι που του αρέσει; παίζει άνετα με ένα γνώριμο παιδί; δείχνει χαρά όταν συμμετέχει με τους δικούς του όρους; Αυτές οι λεπτομέρειες λένε περισσότερα από μια γρήγορη ταμπέλα, όπως «αντικοινωνικό» ή «κλειστό».

Αν το παιδί παρατηρεί και μετά επιλέγει πώς θα περάσει τον χρόνο του, δεν χρειάζεται να μετατρέψεις κάθε παιδική χαρά σε άσκηση κοινωνικότητας. Δείξε ενδιαφέρον χωρίς να το ανακρίνεις και πρόσφερε ευκαιρίες για παιχνίδι σε μικρότερες, πιο οικείες παρέες. Αν, αντίθετα, φαίνεται συστηματικά στενοχωρημένο, θέλει να παίξει αλλά δεν μπορεί να πλησιάσει ή αποφεύγει όλες τις κοινωνικές περιστάσεις, συζήτησε όσα βλέπεις με  έναν ειδικό που γνωρίζει το παιδί. Ο στόχος δεν είναι να γίνει το πιο εξωστρεφές μέλος της παρέας. Είναι να νιώθει ασφαλές να επιλέγει, να δοκιμάζει και να συνδέεται με τον δικό του ρυθμό.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock