Γιατί ορισμένα παιδιά επιμένουν τόσο πολύ στους κανόνες και στο «σωστό»

«Δεν το λες έτσι», «η δασκάλα είπε κάτι διαφορετικό», «δεν είναι αυτή η σωστή σειρά». Αν το παιδί σου διορθώνει τους φίλους, τα αδέλφια ή ακόμη κι εσένα σε κάθε ευκαιρία, πιθανόν να νιώθεις ότι μεγαλώνεις έναν μικρό επιθεωρητή ορθότητας. Πριν, όμως, του κολλήσεις την ταμπέλα του ξερόλα, αξίζει να κοιτάξεις τι μπορεί να κρύβεται πίσω από αυτή τη συμπεριφορά. Για ορισμένα παιδιά, οι κανόνες δεν είναι απλώς οδηγίες. Είναι ένας τρόπος να οργανώνουν έναν κόσμο που συχνά τους φαίνεται απρόβλεπτος. Όταν όλα γίνονται «όπως πρέπει», νιώθουν ότι πατούν σε σταθερό έδαφος και γνωρίζουν τι πρόκειται να ακολουθήσει.

Οι κανόνες δημιουργούν την αίσθηση του ελέγχου

Όταν το παιδί επιμένει ότι το παιχνίδι πρέπει να παιχτεί με έναν συγκεκριμένο τρόπο, ίσως δεν προσπαθεί να επιβληθεί. Μπορεί να δυσκολεύεται να διαχειριστεί την αλλαγή, την αβεβαιότητα ή την πιθανότητα να κάνει λάθος. Οι σαφείς κανόνες το βοηθούν να προβλέπει τι θα συμβεί και να αισθάνεται πιο ασφαλές. Αυτό παρατηρείται συχνά σε παιδιά που έχουν έντονη ανάγκη για πρόγραμμα, αγαπούν τη λεπτομέρεια ή αγχώνονται όταν κάτι ξεφεύγει από το γνώριμο. Η διόρθωση, λοιπόν, λειτουργεί σαν μικρό σωσίβιο. Δεν χρειάζεται να συμφωνείς κάθε φορά, χρειάζεται όμως να αναγνωρίζεις την ανάγκη που βρίσκεται πίσω από τις λέξεις του.

Άλλο η γνώση και άλλο ο τρόπος που τη μοιράζεσαι

Το παιδί μπορεί πράγματι να θυμάται σωστά μια πληροφορία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζει πότε και πώς να τη χρησιμοποιήσει. Η κοινωνική λεπτότητα μαθαίνεται σταδιακά, δεν εγκαθίσταται αυτόματα μαζί με την προπαίδεια. Μπορείς να του εξηγήσεις ότι δεν χρειάζεται να διορθώνει κάθε λάθος, ειδικά όταν δεν αλλάζει κάτι σημαντικό. Δείξε του φράσεις όπως «νομίζω ότι το είχα ακούσει διαφορετικά» ή «θέλεις να σου πω τι γνωρίζω;». Έτσι δεν του ζητάς να σωπάσει ή να κρύψει όσα ξέρει. Του μαθαίνεις να προσφέρει τη γνώση του με τρόπο που δεν κάνει τον άλλον να αισθάνεται μικρός ή ανεπαρκής.

Δώσε χώρο στο λάθος και στην ευελιξία

Αν θέλεις να μειωθούν οι συνεχείς διορθώσεις, βοήθησε το παιδί να αντέχει περισσότερο το «περίπου», το απρόοπτο και τη διαφορετική άποψη. Μπορείς επίτηδες να αλλάζεις έναν ασήμαντο κανόνα σε ένα οικογενειακό παιχνίδι, να δοκιμάζετε μια καινούρια διαδρομή ή να γελάς όταν κάνεις ένα μικρό λάθος, χωρίς να σπεύδεις να απολογηθείς. Παράλληλα, απόφυγε να το επαινείς μόνο επειδή έχει δίκιο. Αναγνώρισε και τις στιγμές που περιμένει, ακούει ή αφήνει κάτι να περάσει. Η ευελιξία δεν σημαίνει αδιαφορία για τους κανόνες. Σημαίνει ότι το παιδί καταλαβαίνει πως μπορεί να παραμένει ασφαλές ακόμη κι όταν τα πράγματα δεν εκτελούνται σαν σχολικό εγχειρίδιο.

Πίσω από ένα παιδί που διορθώνει συνεχώς τους άλλους μπορεί να υπάρχει εξυπνάδα, παρατηρητικότητα, ανάγκη για αναγνώριση, αλλά και φόβος μήπως χαθεί η τάξη που το καθησυχάζει. Αντί να του πεις «σταμάτα να κάνεις τον έξυπνο», μπορείς να ρωτήσεις ήρεμα γιατί είναι τόσο σημαντικό να γίνει κάτι ακριβώς έτσι. Η απάντησή του ίσως σε εκπλήξει. Ο στόχος σου δεν είναι να σβήσεις την ακρίβεια από τον χαρακτήρα του, αλλά να τη συνδυάσεις με ενσυναίσθηση. Να μάθει ότι μπορεί να γνωρίζει πολλά χωρίς να χρειάζεται να το αποδεικνύει διαρκώς και ότι μια σχέση δεν κινδυνεύει από ένα λάθος, μια εξαίρεση ή μια διαφορετική γνώμη.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock