Κλιματική κρίση και παιδιά: Πώς τα προετοιμάζεις συναισθηματικά και πρακτικά

Η κλιματική κρίση δεν είναι πια κάτι μακρινό που συμβαίνει αλλού και το βλέπεις στο δελτίο. Είναι καύσωνες που σε κλείνουν μέσα, φωτιές που σε αγχώνουν, καταιγίδες που σε κάνουν να κοιτάς τον ουρανό αλλιώς. Κάπου εκεί εμφανίζονται και τα παιδιά με ερωτήσεις που δεν απαντιούνται με ένα «δεν είναι κάτι». Το δύσκολο δεν είναι να τα προστατεύσεις από την πληροφορία, αλλά να τους δώσεις ένα πλαίσιο ασφάλειας μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει. Δε χρειάζεται δραματοποίηση, ούτε σιωπή. Χρειάζεται λόγος καθαρός, ψύχραιμος και ανθρώπινος, σαν να λες την αλήθεια χωρίς να τη φορτώνεις. Τα παιδιά δεν θέλουν ήρωες, θέλουν ενήλικες που ξέρουν τι κάνουν, ακόμα κι όταν δεν έχουν όλες τις απαντήσεις.

Μίλα καθαρά χωρίς να τρομάζεις

Η συναισθηματική προετοιμασία ξεκινά από τον τρόπο που μιλάς. Δεν κρύβεις την πραγματικότητα, αλλά τη φέρνεις στο ύψος που αντέχεται. Εξηγείς τι μπορεί να συμβεί στην περιοχή σας, χωρίς εικόνες καταστροφής και χωρίς υπερβολές. Ρωτάς τι ήδη ξέρουν, γιατί συνήθως ξέρουν περισσότερα απ’ όσα φαντάζεσαι. Ακούς χωρίς να διορθώνεις αμέσως και χωρίς να γελοιοποιείς φόβους. Αν κάτι τα ανησυχεί, το αναγνωρίζεις. Δεν τους λες να μην φοβούνται, τους δείχνεις ότι ο φόβος είναι φυσιολογικός και διαχειρίσιμος. Κρατάς τον εαυτό σου εκτός πανικού, γιατί το άγχος περνάει με το βλέμμα και τον τόνο. Το μήνυμα είναι απλό, μπορεί να συμβούν δύσκολα πράγματα, αλλά υπάρχουν τρόποι να μείνουμε ασφαλείς και είμαι εδώ για να τα αντιμετωπίσουμε μαζί.

Η πρακτική προετοιμασία χτίζει ασφάλεια

Το σχέδιο δεν είναι εμμονή, είναι εργαλείο ηρεμίας. Μιλάς για απλά, συγκεκριμένα πράγματα. Πού πάμε αν χρειαστεί να φύγουμε, τι κάνουμε αν μείνουμε μέσα, ποιον παίρνουμε τηλέφωνο. Η ιδέα μιας τσάντας ανάγκης γίνεται παιχνίδι και συμμετοχή, όχι απειλή. Τα παιδιά διαλέγουν ένα αντικείμενο που τους δίνει άνεση, μαθαίνουν ότι υπάρχουν νερό, φακός, ρούχα. Δεν τους φορτώνεις ευθύνη, τους δίνεις ρόλο. Αυτό μειώνει το αίσθημα αδυναμίας. Παράλληλα, περιορίζεις την έκθεση σε ειδήσεις και εικόνες που δεν μπορούν να επεξεργαστούν. Η ενημέρωση γίνεται από εσένα, με μέτρο. Το μήνυμα παραμένει σταθερό, έχουμε σχέδιο, ξέρουμε τι κάνουμε, δεν χρειάζεται να ανησυχείς για όλα.

Μετά το γεγονός δεν κάνεις πως δεν έγινε

Όταν περάσει κάτι δύσκολο, δεν το σβήνεις με σιωπή. Τα παιδιά χρειάζονται χρόνο και επαναλήψεις για να επεξεργαστούν όσα έζησαν. Μπορεί σήμερα να φαίνονται ήρεμα και αύριο να γυρίσουν πίσω σε συμπεριφορές μικρότερης ηλικίας. Αυτό δεν είναι πισωγύρισμα, είναι τρόπος ίασης. Μιλάς ξανά και ξανά, με απλές ερωτήσεις, πώς ένιωσες, τι σε τρόμαξε, τι σε βοήθησε. Αναγνωρίζεις απώλειες, ακόμα κι αν είναι ένα δωμάτιο, μια ρουτίνα, ένα αγαπημένο αντικείμενο. Δεν βιάζεσαι να τα κάνεις όλα όπως πριν. Η επιστροφή στη σταθερότητα γίνεται σταδιακά, με παρουσία, όχι με βιασύνη. Δείχνεις με τη στάση σου ότι τα συναισθήματα χωράνε και ότι η ασφάλεια δεν σημαίνει απουσία δυσκολίας, αλλά υποστήριξη μέσα σε αυτήν.

Η προετοιμασία των παιδιών για την κλιματική κρίση δεν είναι μάθημα επιβίωσης, είναι μάθημα ζωής. Τους δείχνεις πώς αντιμετωπίζεις το άγνωστο χωρίς πανικό, πώς οργανώνεσαι χωρίς να χάνεις την ανθρωπιά σου, πώς μιλάς για φόβους χωρίς να τους αφήνεις να σε καταπιούν. Δεν μεγαλώνεις παιδιά φοβισμένα, μεγαλώνεις παιδιά που ξέρουν ότι οι δυσκολίες υπάρχουν, αλλά δεν τις περνούν μόνα τους. Αυτό μένει, ακόμα κι όταν οι καιροί αλλάζουν.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock