«Μισώ το σχολείο»: Τι προσπαθεί να σου πει το παιδί σου στη πραγματικότητα;

Δεν είναι από εκείνες τις φράσεις που περνάνε απαρατήρητες. Τη λες μέσα σου και κάπως σε τσιμπάει. «Μισώ το σχολείο». Τη στιγμή που ετοιμάζεις τοστ, ψάχνεις τη χαμένη ζακέτα και προσπαθείς να πιεις μια γουλιά καφέ, το ακούς και κάτι μέσα σου σφίγγεται. Πριν προλάβεις να το πάρεις προσωπικά ή να αρχίσεις τα «μα και γιατί;», αξίζει να θυμηθείς κάτι απλό αλλά καθοριστικό. Το παιδί σου δεν σου δίνει διάγνωση, σου δίνει σήμα. Δεν περιγράφει απαραίτητα μια πραγματική απέχθεια για το σχολείο, αλλά μια στιγμή που του φαίνεται δύσκολη, βαριά ή μπερδεμένη. Αν το δεις έτσι, αλλάζει όλη η στάση σου. Δεν καλείσαι να διορθώσεις τα πάντα, αλλά να καταλάβεις τι υπάρχει από κάτω. Και εκεί αρχίζει η ουσία.

Δεν λέει “μισώ”, λέει “δυσκολεύομαι”

Όταν ένα παιδί χρησιμοποιεί τόσο έντονες λέξεις, συνήθως δεν έχει ακόμη το λεξιλόγιο να περιγράψει ακριβώς τι νιώθει. Αντί για βαρεμάρα, άγχος ή απογοήτευση, βγαίνει ένα «μισώ». Αυτό που έχεις να κάνεις δεν είναι να διορθώσεις τη λέξη, αλλά να μεταφράσεις το συναίσθημα. Μπορεί να κουράζεται από τη ρουτίνα, να μην καταλαβαίνει ένα μάθημα, να νιώθει ότι δεν ανήκει κάπου ή απλά να έχει εξαντληθεί. Αντί να απαντήσεις με εμπειρίες του τύπου «κι εγώ τα ίδια περνούσα», δοκίμασε να σταθείς λίγο πιο ήσυχα. Πες του ότι καταλαβαίνεις πως κάτι του φαίνεται δύσκολο αυτή τη στιγμή. Αυτό που κάνεις έτσι δεν είναι να ενισχύεις τη γκρίνια, αλλά να ανοίγεις χώρο για να σου πει περισσότερα. Και αυτό είναι το πιο πολύτιμο.

Κάθε ηλικία, άλλη ιστορία

Δεν υπάρχει μία απάντηση που ταιριάζει σε όλα τα παιδιά, γιατί κάθε ηλικία κουβαλάει τα δικά της μικρά και μεγάλα βάρη. Στα μικρότερα, το θέμα μπορεί να είναι τόσο απλό όσο η κούραση ή η ανάγκη να μείνουν λίγο ακόμα μαζί σου. Το περιβάλλον της τάξης, με φασαρία και εναλλαγές, μπορεί να τα ζορίζει περισσότερο απ’ όσο φαντάζεσαι. Στο δημοτικό, αρχίζουν να μπαίνουν πιο έντονα οι συγκρίσεις και οι φιλίες. Εκεί μπορεί να νιώθει ότι δεν τα καταφέρνει ή ότι δεν ανήκει σε κάποια παρέα. Στο γυμνάσιο και στο λύκειο τα πράγματα βαθαίνουν. Υπάρχει πίεση, πιο σύνθετες σχέσεις, ανάγκη για αυτονομία και νόημα. Αν δεν βλέπει γιατί κάνει ό,τι κάνει, χάνει το ενδιαφέρον του. Το να καταλάβεις σε ποιο σημείο βρίσκεται σε βοηθάει να μη δώσεις γενικές απαντήσεις σε πολύ συγκεκριμένα συναισθήματα.

Πώς απαντάς χωρίς να το ακυρώσεις ή να το “σώσεις”

Η παγίδα είναι διπλή. Από τη μία να το απορρίψεις λέγοντας «έλα τώρα, δεν είναι τίποτα», από την άλλη να τρέξεις να λύσεις κάθε πρόβλημα πριν καν σου το ζητήσει. Η ισορροπία βρίσκεται κάπου στη μέση. Δείξε ότι είσαι εκεί, χωρίς να παίρνεις τον έλεγχο. Ρώτα με τρόπο που ανοίγει κουβέντα, όχι που κλείνει. «Τι ήταν αυτό που σε δυσκόλεψε σήμερα;» είναι πιο χρήσιμο από το «πάλι τα ίδια;». Παράλληλα, δώσε του μικρούς τρόπους να νιώσει ότι έχει λόγο στη μέρα του, όπως το τι θα πάρει μαζί του ή πώς θα οργανώσει το διάβασμα. Και κάτι ακόμη που συχνά ξεχνάς, η ρουτίνα κάνει θαύματα. Ύπνος, λιγότερες οθόνες το βράδυ, σταθερό πρωινό ξεκίνημα. Δεν ακούγονται εντυπωσιακά, αλλά αλλάζουν τη διάθεση πολύ περισσότερο απ’ όσο νομίζεις.

Και μέσα σε όλα αυτά, θυμήσου ότι δεν χρειάζεται το παιδί σου να αγαπάει κάθε μέρα το σχολείο. Ούτε εσύ αγαπάς κάθε μέρα τη δουλειά σου. Αυτό που έχει σημασία είναι να ξέρει ότι μπορεί να σου πει το δύσκολο χωρίς να φοβηθεί ότι θα το μειώσεις ή θα πανικοβληθείς. Αν δεις σημάδια που επιμένουν, όπως άγχος, σωματικές ενοχλήσεις πριν το σχολείο ή έντονη απόσυρση, τότε ναι, χρειάζεται να μπεις πιο ενεργά. Να μιλήσεις με δασκάλους, να ψάξεις τι συμβαίνει. Αλλά τις περισσότερες φορές, αυτό που χρειάζεται είναι κάτι πιο απλό και πιο δύσκολο μαζί. Να είσαι εκεί, να ακούς πραγματικά και να του δείχνεις ότι τα δύσκολα δεν είναι κάτι που αποφεύγουμε, αλλά κάτι που μαθαίνουμε να αντέχουμε και να καταλαβαίνουμε.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock