Όταν η επικαιρότητα βαραίνει: Πώς μιλάς στα παιδιά με ασφάλεια

Υπάρχουν στιγμές που ανοίγεις την τηλεόραση, σκρολάρεις στο κινητό ή ακούς μια κουβέντα στον δρόμο και νιώθεις αυτό το βάρος στο στήθος. Και κάπου εκεί, λίγο πριν προλάβεις να το βάλεις στην άκρη, συνειδητοποιείς ότι δίπλα σου υπάρχει ένα παιδί που ακούει, παρατηρεί, καταγράφει. Μπορεί να μην ρωτήσει τίποτα, μπορεί να συνεχίσει να παίζει, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν κατάλαβε. Τα παιδιά έχουν έναν παράξενο, αθόρυβο τρόπο να «πιάνουν» την ένταση, ακόμη κι όταν νομίζουμε πως τα προστατεύουμε με τη σιωπή. Εκεί ξεκινάει το πραγματικό δίλημμα. Να μιλήσεις ή να σωπάσεις; Να πεις λίγα ή να μην πεις τίποτα; Η αλήθεια είναι ότι το να μη μιλήσεις καθόλου, συνήθως βαραίνει περισσότερο από μια απλή, ανθρώπινη κουβέντα. Και αυτή η κουβέντα δεν χρειάζεται να είναι τέλεια. Χρειάζεται να είναι αληθινή, προσαρμοσμένη στην ηλικία του παιδιού και κυρίως να του δίνει το αίσθημα ότι δεν είναι μόνο του με τις σκέψεις του.

Τα παιδιά ξέρουν περισσότερα απ’ όσα νομίζεις

Ακόμη κι όταν δεν ρωτούν, ακόμη κι όταν δεν δείχνουν «αναστατωμένα», τα παιδιά καταλαβαίνουν ότι κάτι δεν πάει καλά. Βλέπουν τη στάση του σώματός σου, ακούν τον τόνο της φωνής σου, πιάνουν τις παύσεις στις συζητήσεις των μεγάλων. Αν δεν τους δώσεις λόγια για να ντύσουν αυτό που αισθάνονται, θα το κάνουν μόνα τους και συνήθως με σενάρια πιο τρομακτικά από την πραγματικότητα. Όταν τους μιλάς, δεν χρειάζεται να δώσεις λεπτομέρειες ενημερωτικού δελτίου. Χρειάζεται να εξηγήσεις τι συμβαίνει με απλά λόγια, τι επηρεάζει τη δική τους ζωή και κυρίως να τους πεις ότι είναι ασφαλή. Το «είμαι εδώ, μπορείς να ρωτήσεις ό,τι θέλεις» λειτουργεί σαν άγκυρα. Ακόμη κι αν δεν μιλήσουν εκείνη τη στιγμή, ξέρουν ότι υπάρχει χώρος. Και αυτός ο χώρος μειώνει το άγχος, ακόμα κι αν δεν γεμίσει αμέσως με λέξεις.

Πώς ανοίγεις τη συζήτηση χωρίς να τρομάξεις

Δεν χρειάζεται να καλέσεις το παιδί για «σοβαρή κουβέντα» ούτε να διαλέξεις δραματικές στιγμές. Οι καλύτερες συζητήσεις γίνονται στο αυτοκίνητο, την ώρα που στρώνεις το τραπέζι, λίγο πριν τον ύπνο. Μιλάς ήρεμα, χωρίς φόβο στη φωνή, χωρίς υπερβολές. Ξεκινάς από μια ανοιχτή φράση, κάτι σαν «άκουσες κάτι που σε μπέρδεψε ή σε ανησύχησε τελευταία;». Ακούς περισσότερο απ’ όσο μιλάς. Αν το παιδί πει κάτι μπερδεμένο ή λάθος, δεν το διορθώνεις απότομα. Το βοηθάς να βάλει τάξη, να καταλάβει τι είναι αλήθεια και τι φόβος. Ονομάζεις τα συναισθήματα, λες «αυτό ακούγεται τρομακτικό» ή «λογικό είναι να σε μπερδεύει». Δεν χρειάζεται να έχεις απαντήσεις για όλα. Η παρουσία σου, σταθερή και ήρεμη, είναι συχνά πιο σημαντική από τις πληροφορίες.

Όρια, ειλικρίνεια και ηρεμία

Υπάρχουν πράγματα που δεν χρειάζεται να μοιραστείς. Οι φόβοι των μεγάλων δεν είναι για να κουβαληθούν από τα παιδιά. Η ειλικρίνεια δεν σημαίνει ότι λες τα πάντα, σημαίνει ότι λες όσα μπορούν να αντέξουν. Αν κάτι δεν το ξέρεις, μπορείς να το πεις. Αν κάτι σε στενοχωρεί, μπορείς να το αναφέρεις χωρίς να το φορτώσεις. Ένα «στενοχωρήθηκα όταν το άκουσα, αλλά μίλησα με ανθρώπους που εμπιστεύομαι και νιώθω καλύτερα» διδάσκει διαχείριση συναισθημάτων χωρίς πανικό. Κράτα τις ρουτίνες, το φαγητό, τον ύπνο, τις μικρές καθημερινές σταθερές. Αυτά είναι που δίνουν στα παιδιά την αίσθηση ότι ο κόσμος τους συνεχίζει να έχει δομή. Και μην περιμένεις ότι μια κουβέντα θα αρκέσει. Τα παιδιά επανέρχονται, επεξεργάζονται, ρωτούν ξανά. Αυτό δεν είναι ένδειξη αποτυχίας, είναι ένδειξη εμπιστοσύνης.

Στο τέλος, αυτό που μένει δεν είναι οι λέξεις που θα διαλέξεις, αλλά το πώς θα τις πεις. Το αν το παιδί ένιωσε ότι το βλέπεις, ότι το ακούς, ότι δεν χρειάζεται να κρύψει την ανησυχία του για να σε προστατεύσει. Μιλώντας με απλότητα και σεβασμό, του μαθαίνεις κάτι πολύ μεγαλύτερο από την επικαιρότητα. Του μαθαίνεις ότι τα δύσκολα λέγονται, ότι τα συναισθήματα χωράνε και ότι όταν ο κόσμος βαραίνει, η σχέση σας μπορεί να γίνει το πιο ασφαλές σημείο του. Αυτό είναι γνώση ζωής, όχι απλώς γονεϊκή συμβουλή.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock