Όταν μιλάς με το παιδί για το παρελθόν, χτίζεις το συναίσθημά του!

Δεν χρειάζεσαι ειδικές γνώσεις ψυχολογίας ούτε ατελείωτο χρόνο για να στηρίξεις τη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού σου. Χρειάζεσαι κάτι πολύ πιο απλό και ταυτόχρονα βαθιά ανθρώπινο, να κάθεσαι δίπλα του και να θυμάστε μαζί. Όχι μόνο τα ωραία, αλλά και τις στιγμές που ήταν δύσκολες, μπερδεμένες, φορτισμένες. Όταν ρωτάς πώς ένιωσε τότε, τι θυμάται, τι τον τρόμαξε ή τι τον έκανε χαρούμενο, δεν κάνεις απλώς κουβέντα, του μαθαίνεις τη γλώσσα του συναισθήματος. Το παιδί δεν γεννιέται γνωρίζοντας πώς να βάζει λέξεις σε όσα νιώθει. Το μαθαίνει μέσα από εσένα, από τον τρόπο που ακούς, που δεν βιάζεσαι να διορθώσεις, που δεν ακυρώνεις. Αυτή η κοινή αφήγηση του παρελθόντος είναι ένα αόρατο αλλά σταθερό θεμέλιο, πάνω στο οποίο χτίζεται η συναισθηματική του ασφάλεια.

Η ανάμνηση ως σχολείο συναισθημάτων

Όταν μιλάς με το παιδί για κάτι που έχει ήδη συμβεί, του δίνεις την ευκαιρία να δει το συναίσθημα από απόσταση. Δεν βρίσκεται πια μέσα στην ένταση της στιγμής, μπορεί να το παρατηρήσει, να το ονομάσει, να το καταλάβει. Έρευνες δείχνουν ότι αυτή η διαδικασία βοηθά το παιδί να αναπτύξει καλύτερη συναισθηματική ρύθμιση, δηλαδή να μπορεί να ηρεμεί, να καταλαβαίνει τους άλλους και να μην παρασύρεται εύκολα από παρορμήσεις. Όταν εσύ συμμετέχεις ενεργά, με ενθάρρυνση και χωρίς κριτική, το παιδί μαθαίνει ότι τα συναισθήματα δεν είναι απειλή. Είναι πληροφορία. Μαθαίνει επίσης ότι υπάρχει χώρος για λύπη, θυμό, φόβο, όχι μόνο για χαρά. Αυτή η γνώση δεν είναι θεωρητική, περνάει μέσα από μικρές καθημερινές κουβέντες, από το πώς μιλάς για ένα δύσκολο πρωινό στον παιδικό σταθμό ή για μια στιγμή που ένιωσε μόνο του.

Ο ρόλος σου στη συναισθηματική ωρίμανση

Δεν έχει τόση σημασία τι ακριβώς θυμάστε, όσο πώς το θυμάστε μαζί. Ο τρόπος που απαντάς, που δίνεις χώρο, που δεν διακόπτεις ή διορθώνεις, επηρεάζει άμεσα την ποιότητα αυτής της εμπειρίας. Όταν είσαι υποστηρικτικός, βοηθάς το παιδί να οργανώσει την αφήγησή του και ταυτόχρονα να οργανώσει τον εσωτερικό του κόσμο. Μελέτες δείχνουν ότι όταν ο γονέας είναι επικριτικός ή αποστασιοποιημένος σε αυτές τις συζητήσεις, το παιδί δυσκολεύεται περισσότερο να ελέγξει τα συναισθήματά του και να συγκεντρωθεί. Αντίθετα, όταν νιώθει ότι ακούγεται, αναπτύσσει καλύτερο αυτοέλεγχο και μεγαλύτερη συναισθηματική ανθεκτικότητα. Δεν χρειάζεται να τα λες όλα σωστά. Χρειάζεται να είσαι παρών, διαθέσιμος και ειλικρινής. Αυτό είναι που μετράει.

Τι μαθαίνει το παιδί για τον εαυτό του

Μέσα από αυτές τις κοινές αναδρομές, το παιδί χτίζει κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια ανάμνηση, χτίζει την προσωπική του ιστορία. Μαθαίνει ποιος είναι, πώς αντιδρά, τι τον δυσκολεύει και τι τον βοηθά. Αυτό συνδέεται άμεσα με την ικανότητά του να ελέγχει τη συμπεριφορά του και να ανταποκρίνεται στις κοινωνικές σχέσεις. Η ικανότητα να σταματά πριν αντιδράσει, να σκέφτεται, να συμπονά, δεν εμφανίζεται από μόνη της. Καλλιεργείται μέσα από τέτοιες εμπειρίες. Οι ερευνητές παρατηρούν ότι τα παιδιά που έχουν ζωντανές, υποστηρικτικές συζητήσεις για το παρελθόν παρουσιάζουν καλύτερη συγκέντρωση και λιγότερες παρορμητικές αντιδράσεις. Δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι δυσκολίες, αλλά ότι το παιδί αποκτά εργαλεία. Και αυτά τα εργαλεία ξεκινούν από μια απλή ερώτηση, θυμάσαι τότε που…

Στον κόσμο της γρήγορης καθημερινότητας, η ανάμνηση μοιάζει πολυτέλεια, αλλά στην πραγματικότητα είναι ανάγκη. Δεν αντικαθιστά το παιχνίδι, το διάβασμα ή την ελεύθερη κουβέντα, τα συμπληρώνει. Όταν μιλάς με το παιδί για όσα ζήσατε, του δείχνεις ότι οι εμπειρίες του έχουν αξία και νόημα. Του μαθαίνεις ότι τα συναισθήματα δεν είναι κάτι που αποφεύγουμε, αλλά κάτι που καταλαβαίνουμε και φροντίζουμε. Κι αυτό είναι ένα από τα πιο ουσιαστικά δώρα που μπορείς να του δώσεις, μια εσωτερική πυξίδα που θα το βοηθήσει να σταθεί στον κόσμο με περισσότερη σιγουριά και λιγότερο φόβο.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock