Όταν το παιδί δεν αγαπά τα βιβλία (κι εσύ αγχώνεσαι γι’ αυτό)

Υπάρχει μια στιγμή που κοιτάς τη βιβλιοθήκη σου, γεμάτη τίτλους που σε έφτιαξαν ως άνθρωπο, και αναρωτιέσαι πού ακριβώς στράβωσε το πράγμα. Διαβάζεις, αγαπάς τις λέξεις, θυμάσαι βιβλία σαν καταφύγια και ξαφνικά έχεις απέναντί σου ένα παιδί που δηλώνει ξεκάθαρα ότι δεν του αρέσει το διάβασμα. Κι εσύ αγχώνεσαι, όχι από ελιτισμό αλλά γιατί ξέρεις τι μπορεί να προσφέρει ένα βιβλίο, από παρηγοριά μέχρι φαντασία και σκέψη. Το άγχος όμως συχνά σε σπρώχνει σε λάθος κατεύθυνση, να εξηγείς, να πείθεις, να πιέζεις. Κι εκεί ακριβώς αρχίζει να χάνεται το παιχνίδι. Γιατί το διάβασμα δεν είναι υποχρέωση, είναι σχέση και οι σχέσεις δεν χτίζονται με πίνακες πλεονεκτημάτων.

Γιατί τα επιχειρήματα δεν λειτουργούν

Όταν μιλάς στο παιδί για τα οφέλη της ανάγνωσης, καλύτερο λεξιλόγιο, καλύτερες επιδόσεις, περισσότερες ευκαιρίες, στην ουσία του μιλάς σαν να του πουλάς ένα ασφαλιστικό πακέτο. Εκείνο όμως σκέφτεται αλλιώς. Ο χρόνος του είναι περιορισμένος και πολύτιμος και δεν θέλει να τον επενδύσει σε κάτι που του παρουσιάζεται ως αγγαρεία με μακροπρόθεσμο όφελος. Η γνώση εδώ είναι απλή αλλά κρίσιμη, τα παιδιά δεν διαλέγουν με βάση το τι θα τους ωφελήσει στο μέλλον αλλά με βάση το τι τους προσφέρει ευχαρίστηση τώρα. Όσο περισσότερο συνδέεις τα βιβλία με αξιολόγηση, σχολείο και επιτυχία τόσο τα απομακρύνεις από την έννοια της χαράς. Αν θες να ανοίξει βιβλίο, χρειάζεται πρώτα να νιώσει ότι αυτό που κρατάει στα χέρια του είναι ψυχαγωγία και όχι μάθημα μεταμφιεσμένο.

Τι σημαίνει πραγματικά να βρίσκεις το σωστό βιβλίο

Δεν υπάρχει ένα βιβλίο για όλα τα παιδιά, υπάρχει όμως ένα βιβλίο για κάθε παιδί. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να παρατηρήσεις τι του αρέσει ήδη, όχι τι θα ήθελες εσύ να του αρέσει. Αν λατρεύει τις σειρές, τα κόμικς, τα παιχνίδια, τις ιστορίες με χιούμορ ή ακόμα και τα αηδιαστικά θέματα, εκεί ακριβώς είναι η πόρτα εισόδου. Η γνώση εδώ είναι ότι κάθε μορφή ανάγνωσης μετράει, από graphic novels μέχρι βιβλία βασισμένα σε σειρές. Δεν υπονομεύεις το διάβασμα όταν χαμηλώνεις τον πήχη, τον κάνεις προσβάσιμο. Όταν το παιδί καταλάβει ότι μπορεί να διαβάζει κάτι που το διασκεδάζει χωρίς κριτική, τότε αρχίζει να χτίζεται μια νέα σχέση, πιο χαλαρή, πιο ειλικρινής.

Πώς μιλάς για τα βιβλία χωρίς να τα σκοτώνεις

Το πώς μιλάς για τα βιβλία έχει μεγαλύτερη σημασία από το τι λες. Αν τα παρουσιάζεις σαν κάτι ανώτερο, σχεδόν ιερό, δημιουργείς απόσταση. Αν μιλάς για αυτά όπως μιλάς για μια καλή σειρά, με ενθουσιασμό και προσωπικό βίωμα, τότε ανοίγεις χώρο για περιέργεια. Μίλα για το πώς σε έκανε να νιώσεις μια ιστορία, όχι για το μήνυμά της. Δώσε επιλογές, όχι εντολές. Και το πιο δύσκολο, αποδέξου ότι το παιδί μπορεί να μην αγαπήσει ποτέ τα ίδια βιβλία με εσένα. Η γνώση εδώ είναι απελευθερωτική, το διάβασμα δεν είναι κληρονομικό χάρισμα αλλά προσωπική ανακάλυψη και γίνεται μόνο όταν νιώσεις ότι το δικαίωμα της επιλογής είναι δικό σου.

Το παιδί που δεν αγαπά τα βιβλία δεν είναι χαμένο στοίχημα ούτε ένδειξη αποτυχίας. Είναι ένα παιδί που απλώς δεν έχει βρει ακόμα τη δική του είσοδο στον κόσμο των ιστοριών ή μπορεί να τη βρει με τρόπο διαφορετικό από τον δικό σου. Αν χαλαρώσεις, αν αφήσεις χώρο, αν σταματήσεις να μετράς σελίδες και αρχίσεις να μετράς στιγμές, τότε κάτι αλλάζει. Το διάβασμα δεν χρειάζεται άγχος για να ανθίσει, χρειάζεται ελευθερία, χρόνο και την αίσθηση ότι δεν εξετάζεται. Κι αν τελικά το παιδί διαβάσει λιγότερο από όσο θα ήθελες, αλλά νιώσει ότι το σέβεσαι, έχεις ήδη κερδίσει κάτι πολύ πιο σημαντικό.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock