Ένα επιτραπέζιο, ένας αγώνας στην αυλή ή μια παρτίδα ποδοσφαίρου μπορούν να ξεκινήσουν με γέλια και να τελειώσουν με θυμό, κλάματα και πιόνια που αποκτούν ξαφνικά την ικανότητα να πετούν. Όταν το παιδί δεν αντέχει να χάνει, είναι εύκολο να σκεφτείς ότι απλώς έχει μάθει να τα θέλει όλα δικά του. Συνήθως, όμως, η ήττα αγγίζει κάτι πιο ευαίσθητο. Εκείνη τη στιγμή μπορεί να μη χάνει μόνο ένα παιχνίδι, αλλά την εικόνα που έχει για τον εαυτό του. Προσπαθεί να προστατεύσει την αίσθηση ότι είναι ικανό, σημαντικό και αποδεκτό. Για αυτό και η αντίδρασή του μοιάζει δυσανάλογη στα δικά σου μάτια, αλλά απολύτως λογική στα δικά του.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Η ήττα μπορεί να ακούγεται σαν «δεν είμαι αρκετά καλός»
Τα παιδιά δεν έχουν πάντα την ωριμότητα να ξεχωρίσουν το «έχασα αυτή τη φορά» από το «είμαι αποτυχημένος». Ιδιαίτερα όταν έχουν συνδέσει την αξία τους με την επίδοση, μια ήττα μπορεί να τα κάνει να νιώσουν εκτεθειμένα. Αν συνηθίζεις να επαινείς κυρίως το αποτέλεσμα, ακόμη και με την καλύτερη πρόθεση, το παιδί μπορεί να πιστέψει ότι η αποδοχή κερδίζεται όπως ένα μετάλλιο. Βοήθησέ το να δει τη μεγαλύτερη εικόνα. Μίλησέ του για την προσπάθεια, την επιμονή, τη στρατηγική που δοκίμασε και τον τρόπο που φέρθηκε στους άλλους. Έτσι καταλαβαίνει σταδιακά ότι μια αποτυχία περιγράφει μια στιγμή, όχι την προσωπικότητά του ούτε τις δυνατότητές του.
Πίσω από τον θυμό συχνά κρύβεται η ντροπή
Το παιδί που φωνάζει, κατηγορεί τους συμπαίκτες του ή αλλάζει τους κανόνες την τελευταία στιγμή δεν προσπαθεί απαραίτητα να γίνει το αφεντικό του παιχνιδιού. Μπορεί να παλεύει να αποφύγει τη ντροπή που νιώθει επειδή έχασε μπροστά σε άλλους. Ο θυμός είναι πιο εύκολος από το «στενοχωρήθηκα» ή το «φοβάμαι ότι θα γελάσετε μαζί μου». Εκεί χρειάζεται πρώτα να αναγνωρίσεις το συναίσθημα, χωρίς να δικαιολογήσεις τη συμπεριφορά. Μπορείς να πεις, «Βλέπω ότι σε πείραξε πολύ που έχασες, αλλά δεν μπορούμε να προσβάλλουμε τους άλλους». Με αυτόν τον τρόπο βάζεις όριο χωρίς να το ταπεινώνεις και του μαθαίνεις ότι όλα τα συναισθήματα επιτρέπονται, όχι όμως όλες οι αντιδράσεις.
Η αντοχή στην ήττα χτίζεται μέσα στην ασφάλεια
Δεν χρειάζεται να αφήνεις το παιδί να κερδίζει συνεχώς για να προστατεύσεις την αυτοπεποίθησή του. Χρειάζεται να του δείξεις ότι η σχέση σας παραμένει ίδια είτε κερδίσει είτε χάσει. Παίξε δίκαια, άφησέ το να σε βλέπει να χάνεις και δείξε του πώς διαχειρίζεσαι τη δική σου απογοήτευση. Ένα απλό «ήθελα να κερδίσω, αλλά χάρηκα το παιχνίδι» είναι ένα μικρό μάθημα συναισθηματικής ανθεκτικότητας. Απόφυγε τα πειράγματα όταν είναι ήδη φορτισμένο και μην απαιτείς αμέσως χαμόγελο ή συγχαρητήρια προς τον νικητή. Δώσε του λίγο χρόνο να ηρεμήσει και επιστρέψτε αργότερα σε όσα συνέβησαν, όταν θα μπορεί πραγματικά να σε ακούσει.
Το να μάθει ένα παιδί να χάνει δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάψει να θέλει τη νίκη. Η επιθυμία να τα καταφέρει είναι πολύτιμη, αρκεί να μη γίνεται ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο μετρά την αξία του. Εσύ μπορείς να του προσφέρεις κάτι σημαντικότερο από μια εύκολη επικράτηση, τη βεβαιότητα ότι δεν χρειάζεται να είναι πρώτο για να έχει θέση, φωνή και αγάπη. Με μικρές εμπειρίες, καθαρά όρια και το δικό σου παράδειγμα, θα αρχίσει να αντέχει την απογοήτευση χωρίς να διαλύεται. Και κάποια στιγμή θα μπορεί να πει «έχασα» χωρίς να ακούει μέσα του «δεν αξίζω», που είναι ίσως η πιο ουσιαστική νίκη.
Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ