Παιδιά που βιάζονται να μεγαλώσουν: Μήπως φταίμε εμείς;

Κάπου ανάμεσα στα αγγλικά από τα τρία, τα καράτε, τη ρομποτική και το “να γίνει το παιδί σου το καλύτερο”, έχει χαθεί κάτι πολύ βασικό, ο χρόνος να είναι απλά παιδί. Και αν είσαι γονιός, το καταλαβαίνεις λίγο αργά, όταν βλέπεις το παιδί σου να αγχώνεται για πράγματα που ούτε εσύ δεν άντεχες στην ηλικία του. Δεν το κάνεις από κακία, το κάνεις γιατί θες να του δώσεις ευκαιρίες, να μην του λείψει τίποτα, να είναι έτοιμο για έναν κόσμο που τρέχει. Μόνο που καμιά φορά, τρέχεις εσύ περισσότερο από όσο χρειάζεται. Το λεγόμενο hurried child syndrome δεν είναι μια ταμπέλα για να νιώσεις ενοχές, είναι ένας καθρέφτης. Και αν τον κοιτάξεις λίγο πιο προσεκτικά, θα δεις πως η πρόθεση είναι καλή, αλλά το αποτέλεσμα θέλει μια μικρή διόρθωση.

Όταν το παιδί παίζει ρόλο ενήλικα πριν την ώρα του

Δεν είναι μόνο το φορτωμένο πρόγραμμα, είναι και οι προσδοκίες που μπαίνουν σιωπηλά μέσα στην καθημερινότητα. Όταν μιλάς μπροστά του για οικονομικά άγχη, όταν περιμένεις να είναι πάντα συγκεντρωμένο, όταν κάθε δραστηριότητα έχει στόχο την επίδοση και όχι την εμπειρία, τότε το παιδί αρχίζει να λειτουργεί σαν μικρός ενήλικας. Και αυτό δεν φαίνεται πάντα αρνητικό στην αρχή. Μπορεί να σου δείχνει ώριμο, υπεύθυνο, “μπροστά”. Στην πραγματικότητα όμως, κουβαλάει βάρη που δεν του αναλογούν. Η παιδική ηλικία έχει συγκεκριμένο ρόλο, να χτίσει συναισθηματική ασφάλεια, φαντασία, κοινωνικές δεξιότητες. Όταν αυτά παρακάμπτονται για χάρη της απόδοσης, το παιδί δεν εξελίσσεται πιο γρήγορα, απλά χάνει στάδια που δεν ξαναγυρνούν.

Τα σημάδια που σου δείχνουν ότι κάτι δεν πάει καλά

Δεν θα έρθει να σου πει “μαμά πιέζομαι”, γιατί πολλές φορές δεν ξέρει καν να το εξηγήσει. Το σώμα και η συμπεριφορά του όμως θα στο δείξουν καθαρά. Ξαφνικά βλέπεις περισσότερο άγχος, εκνευρισμό, ή ακόμα και πλήρη απόσυρση. Μπορεί να μην θέλει να πάει σε δραστηριότητες που πριν αγαπούσε, να έχει πονοκεφάλους ή πόνους στην κοιλιά χωρίς λόγο, να φοβάται υπερβολικά την αποτυχία ή να θέλει να είναι τέλειο σε όλα. Άλλες φορές φαίνεται ως υπερκινητικότητα ή δυσκολία συγκέντρωσης. Αυτά δεν είναι “φάσεις”, είναι τρόποι που βρίσκει το παιδί για να σου πει ότι το φορτίο είναι μεγάλο. Αν τα δεις νωρίς, έχεις την ευκαιρία να χαμηλώσεις ταχύτητα πριν γίνει μόνιμη κατάσταση.

Πώς να το πας αλλιώς χωρίς να νιώθεις ότι μένει πίσω

Εδώ είναι το δύσκολο, γιατί πας κόντρα σε όλο το σύστημα που σου λέει ότι πρέπει να κάνεις περισσότερα. Η ουσία όμως είναι πιο απλή από όσο νομίζεις. Άφησε χώρο για βαρεμάρα, γιατί εκεί γεννιέται η δημιουργικότητα. Μείωσε τις δραστηριότητες, όχι για να στερήσεις ευκαιρίες, αλλά για να δώσεις βάθος σε αυτές που μένουν. Μην γεμίζεις κάθε κενό με οθόνες, δώσε του χρόνο να παίξει ελεύθερα, να φανταστεί, να βαρεθεί ακόμα και λίγο. Άκου τι θέλει πραγματικά, όχι τι “θα του κάνει καλό” θεωρητικά. Και κυρίως, δείξε του με το δικό σου παράδειγμα ότι η αξία του δεν μετριέται με επιδόσεις. Όταν σε βλέπει να ζεις πιο ισορροπημένα, παίρνει άδεια να κάνει το ίδιο.

Δεν χρειάζεται να τα κάνεις όλα τέλεια για να μεγαλώσεις ένα παιδί που θα νιώθει καλά με τον εαυτό του. Χρειάζεται να είσαι παρών, να παρατηρείς και να διορθώνεις την πορεία όταν βλέπεις ότι κάτι ξεφεύγει. Το παιδί σου δεν χρειάζεται να είναι μπροστά από την ηλικία του, χρειάζεται να είναι μέσα στην ηλικία του. Εκεί χτίζονται οι βάσεις για όλα τα υπόλοιπα, για τη χαρά, για την ανθεκτικότητα, για την αυτοπεποίθηση. Και όσο κι αν σου φαίνεται ότι ο κόσμος τρέχει, το παιδί σου δεν είναι αγώνας δρόμου. Είναι μια διαδρομή που αξίζει να τη ζήσεις μαζί του, χωρίς να βιάζεσαι να φτάσεις στο επόμενο στάδιο.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock