Το παιδί σου θυμώνει όταν χάνει; Πώς θα το μάθεις να διαχειρίζεται την ήττα

Μια παρτίδα επιτραπέζιου ξεκινά με γέλια και μπορεί να τελειώσει με πιόνια στο πάτωμα, δάκρυα και τη δραματική δήλωση «δεν ξαναπαίζω ποτέ». Όταν το παιδί χάνει σε ένα παιχνίδι και ξεσπάει, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι κακομαθημένο ή ότι δεν σέβεται τους κανόνες. Εκείνη τη στιγμή συναντά ένα συναίσθημα που ακόμη δεν ξέρει πώς να χωρέσει μέσα του, την απογοήτευση. Η ήττα αγγίζει την ανάγκη του να αισθάνεται ικανό και αποδεκτό, γι’ αυτό μπορεί να τη βιώνει σαν προσωπική αποτυχία. Ο δικός σου ρόλος δεν είναι να εξαφανίσεις κάθε δυσάρεστο συναίσθημα, αλλά να το βοηθήσεις να καταλάβει ότι μπορεί να στενοχωριέται, χωρίς να διαλύεται ο μικρός του κόσμος.

Πρώτα ηρεμείς το συναίσθημα, μετά συζητάς τη συμπεριφορά

Την ώρα του ξεσπάσματος, οι μεγάλες εξηγήσεις συνήθως πέφτουν στο κενό. Το παιδί δεν χρειάζεται διάλεξη για το ευ αγωνίζεσθαι ενώ κλαίει επειδή έχασε στο Uno. Χρειάζεται να αναγνωρίσεις αυτό που νιώθει, χωρίς να δικαιολογήσεις τις φωνές ή το πέταγμα των αντικειμένων. Μπορείς να πεις, «βλέπω ότι θύμωσες πολύ επειδή έχασες, είναι δύσκολο να μη γίνεται αυτό που θέλεις». Ύστερα βάζεις το όριο καθαρά, «μπορείς να θυμώνεις, δεν μπορείς να πετάς τα πιόνια». Έτσι ξεχωρίζεις το συναίσθημα από τη συμπεριφορά. Δεν του περνάς το μήνυμα ότι ο θυμός είναι κακός, του δείχνεις ότι ακόμη και ο θυμός χρειάζεται έναν τρόπο για να εκφραστεί με ασφάλεια.

Δεν το αφήνεις πάντα να κερδίζει

Είναι δελεαστικό να κάνεις πως δεν είδες τη σωστή κίνηση ή να χαρίσεις τη νίκη, μόνο και μόνο για να πιεις τον καφέ σου χωρίς οικογενειακή σύρραξη. Αν όμως το παιδί κερδίζει διαρκώς, δεν έχει την ευκαιρία να εξασκηθεί στην ήττα μέσα σε ένα ασφαλές περιβάλλον. Διάλεξε παιχνίδια κατάλληλα για την ηλικία του, με μικρή διάρκεια, ώστε η απογοήτευση να παραμένει διαχειρίσιμη. Παίξε κανονικά, χωρίς υπερβολικούς πανηγυρισμούς όταν κερδίζεις και χωρίς να παρουσιάζεις τη δική του ήττα σαν τραγωδία. Δείξε με το παράδειγμά σου πώς χάνει κάποιος, «στενοχωρήθηκα λίγο, αλλά χάρηκα που παίξαμε». Η ψυχραιμία σου γίνεται το πρότυπο που αργότερα θα μπορέσει να αντιγράψει.

Του μαθαίνεις τι μπορεί να κάνει όταν χάνει

Η διαχείριση της απογοήτευσης δεν εμφανίζεται μαγικά με την ηλικία, καλλιεργείται μέσα από μικρές, επαναλαμβανόμενες εμπειρίες. Πριν ξεκινήσει το παιχνίδι, συμφώνησε μαζί του τι μπορεί να κάνει αν θυμώσει, να πάρει μερικές ανάσες, να ζητήσει ένα μικρό διάλειμμα ή να πει «στενοχωρήθηκα που έχασα». Μετά την παρτίδα, βοήθησέ το να παρατηρήσει κάτι πέρα από το αποτέλεσμα, μια καλή επιλογή που έκανε, την υπομονή που έδειξε ή το γεγονός ότι ακολούθησε τους κανόνες. Απόφυγε το βιαστικό «δεν πειράζει», γιατί για εκείνο εκείνη τη στιγμή πειράζει. Προτίμησε το «ξέρω ότι ήθελες να κερδίσεις, όμως κατάφερες να συνεχίσεις». Έτσι επαινείς την προσπάθεια και τον αυτοέλεγχο, όχι απλώς τη νίκη.

Το να μαθαίνει ένα παιδί να χάνει δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνει αδιάφορο ή να σταματήσει να θέλει τη νίκη. Σημαίνει ότι ανακαλύπτει πως μια αποτυχία δεν μειώνει την αξία του και πως ένα δύσκολο συναίσθημα μπορεί να περάσει χωρίς να παρασύρει τα πάντα. Χρειάζεται χρόνο, επανάληψη και τη δική σου σταθερότητα, ιδιαίτερα όταν το επιτραπέζιο έχει μετατραπεί σε αρχαία τραγωδία. Μην περιμένεις τέλεια αντίδραση από τη μια μέρα στην άλλη. Πρόσεξε τις μικρές αλλαγές, το πιόνι που αυτή τη φορά δεν πέταξε, τη φωνή που χαμήλωσε, το «πάμε ξανά» που είπε έπειτα από λίγο. Αυτές οι μικρές νίκες χτίζουν ανθεκτικότητα, αυτοπεποίθηση και μια πιο ώριμη σχέση με την απογοήτευση.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock