Γιατί οι «συγγνώμες» δεν αρκούν πάντα και τι σημαίνει πραγματική επανόρθωση στη σχέση

Μαθαίνεις από μικρός ότι αν κάνεις κάτι λάθος, λες «συγγνώμη» και προχωράς. Στις σχέσεις όμως αυτό το σχήμα συχνά καταρρέει με πάταγο. Λες τη συγγνώμη σου με καλή πρόθεση, περιμένεις να κλείσει το θέμα και ξαφνικά βρίσκεσαι μπροστά σε παγωμένο βλέμμα, σιωπή ή θυμό που επιμένει. Εκεί αρχίζει η απορία, γιατί δεν φτάνει αφού το εννοούσες; Η απάντηση δεν έχει να κάνει με κακή διάθεση ή με δράματα, αλλά με κάτι πολύ πιο ανθρώπινο. Η επανόρθωση δεν είναι στιγμιαία πράξη, είναι διαδικασία. Και αν γίνει τη λάθος στιγμή ή με λάθος τρόπο, μπορεί αντί να ενώσει, να μεγαλώσει την απόσταση.

Όταν η συγγνώμη ακούγεται σαν πίεση

Η συγγνώμη πολλές φορές δεν αποτυγχάνει επειδή είναι ψεύτικη, αλλά επειδή έρχεται πριν ακουστεί ο πόνος. Όταν λες «συγγνώμη, να το ξεχάσουμε;», χωρίς να έχει προηγηθεί αναγνώριση του πώς ένιωσε ο άλλος, το μήνυμα που περνάει δεν είναι φροντίδα αλλά βιασύνη. Σαν να λες, νιώθω άβολα με αυτή την ένταση, θέλω να τελειώνει. Ο άλλος όμως μπορεί να μην έχει προλάβει καν να καταλάβει τι του συνέβη συναισθηματικά. Εκεί η συγγνώμη μοιάζει με κάλυμμα, όχι με γέφυρα. Δεν είναι ότι ο σύντροφός σου θέλει να σε τιμωρήσει, είναι ότι δεν έχει νιώσει ακόμα ότι τον είδες, ότι κατάλαβες το βάρος των λόγων ή των πράξεών σου. Χωρίς αυτή την αναγνώριση, η συγγνώμη μένει μετέωρη.

Επανόρθωση που σε ηρεμεί αλλά δεν αγγίζει τον άλλον

Υπάρχει και η άλλη εκδοχή, πιο ύπουλη. Κρατάς χαμηλούς τόνους, μιλάς λογικά, εξηγείς, βάζεις τάξη στα επιχειρήματα. Φαίνεσαι ώριμος, ψύχραιμος, σχεδόν υποδειγματικός. Μόνο που όλο αυτό μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερο τη δική σου ανάγκη να μη χαθεί ο έλεγχος, παρά την ανάγκη του άλλου να ακουστεί. Όταν η επανόρθωση γίνεται εργαλείο αυτορρύθμισης, χάνει τη συναισθηματική της ουσία. Ο σύντροφός σου μπορεί να νιώσει ότι μιλάς γύρω του, όχι μαζί του. Ότι προσπαθείς να τακτοποιήσεις το θέμα, χωρίς να μπεις πραγματικά μέσα στο συναίσθημά του. Η επανόρθωση όμως δεν είναι παρουσίαση PowerPoint, είναι σχέση. Και η σχέση χρειάζεται επαφή, όχι μόνο σωστά λόγια.

Ο χρόνος μετράει περισσότερο από τις λέξεις

Στις σχέσεις δεν κερδίζει όποιος βιάζεται να τελειώσει τον καβγά, αλλά όποιος αντέχει λίγο παραπάνω την αμηχανία. Η συναισθηματική ετοιμότητα είναι βασικός παράγοντας. Αν ο άλλος είναι ακόμα φορτισμένος, η προσπάθεια να λυθεί το θέμα άμεσα μπορεί να βιωθεί σαν ακύρωση. Σαν να λες, δεν υπάρχει χώρος για αυτό που νιώθεις. Ειδικά σε σχέσεις με πίεση, οικογένεια, παιδιά ή κοινές ευθύνες, η ηρεμία συχνά μπαίνει πάνω από την κατανόηση. Όμως η ψευδοηρεμία αφήνει κατάλοιπα. Το θέμα μπορεί να κλείσει φαινομενικά, αλλά επιστρέφει αλλού, με άλλο τρόπο. Η ουσιαστική επανόρθωση δεν φοβάται την παύση, ούτε τη σιωπή. Ξέρει ότι πρώτα έρχεται η σύνδεση και μετά η λύση.

Η πραγματική επανόρθωση δεν μοιάζει εντυπωσιακή. Δεν έχει μεγάλες φράσεις ούτε θεατρικές συγγνώμες. Έχει απλές κουβέντες που όμως κουβαλάνε παρουσία. Αντί για εξηγήσεις, έχει ερωτήσεις. Αντί για άμυνα, έχει περιέργεια. Αντί για «πάμε παρακάτω», έχει «είμαι εδώ». Όταν δείχνεις ότι σε νοιάζει πρώτα πώς ένιωσε ο άλλος και μετά πώς θα λυθεί το θέμα, κάτι αλλάζει στο κλίμα. Η ένταση χαλαρώνει όχι επειδή εξαφανίστηκε, αλλά επειδή μοιράστηκε. Και αυτό είναι το σημείο όπου μια σχέση δεν απλώς επιβιώνει από τη σύγκρουση, αλλά δυναμώνει μέσα από αυτήν.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock