Το πιο επικίνδυνο συναίσθημα σε μια σχέση δεν είναι ο θυμός

Νομίζεις ότι αυτό που διαλύει μια σχέση είναι οι καβγάδες, οι φωνές, οι πόρτες που κλείνουν δυνατά. Κι όμως, ο θυμός δεν είναι ο μεγαλύτερος εχθρός σου. Ο θυμός έχει ενέργεια, έχει πάθος, έχει ακόμα επένδυση. Αν θυμώνεις, σημαίνει ότι κάτι σε νοιάζει. Το πραγματικά επικίνδυνο συναίσθημα σε μια σχέση είναι η περιφρόνηση. Εκείνη η λεπτή, σχεδόν αόρατη μετατόπιση μέσα σου που σε κάνει να βλέπεις τον άλλον αφ’ υψηλού, να μειώνεις όσα λέει, να ερμηνεύεις κάθε του λάθος ως απόδειξη ότι «έτσι είναι αυτός». Ο ερευνητής σχέσεων John Gottman έχει δείξει ότι η περιφρόνηση είναι ο πιο ισχυρός προγνωστικός παράγοντας διαζυγίου. Όχι οι διαφωνίες, όχι οι διαφορετικοί χαρακτήρες. Η αίσθηση ανωτερότητας. Κι αν θέλεις μια σχέση που να αντέχει στον χρόνο, χρειάζεται να καταλάβεις γιατί αυτό το συναίσθημα είναι τόσο διαβρωτικό, και πώς γεννιέται χωρίς να το πάρεις χαμπάρι.

Η περιφρόνηση δεν είναι απλώς κακή διάθεση

Η περιφρόνηση δεν είναι μια κακή μέρα ούτε ένα ειρωνικό σχόλιο που σου ξέφυγε. Είναι τρόπος να βλέπεις τον άλλον. Όταν αρχίζεις να πιστεύεις ότι τα ελαττώματά του είναι μόνιμα και τα προτερήματά του τυχαία, τότε έχεις ήδη μπει σε επικίνδυνη ζώνη. Στα μάτια σου γίνεται «πάντα αδιάφορος», «πάντα ανώριμη», «ποτέ αρκετός». Αυτή η γενίκευση διαβρώνει τον σεβασμό και χωρίς σεβασμό δεν υπάρχει οικειότητα. Οι έρευνες του Gottman δείχνουν ότι η περιφρόνηση συνδέεται ακόμα και με σωματικά προβλήματα υγείας μέσα στον γάμο, τόσο ισχυρό είναι το στρες που δημιουργεί. Και το πιο ύπουλο είναι ότι ξαναγράφει την ιστορία σου. Αν σε ρωτήσουν πώς ερωτεύτηκες, δυσκολεύεσαι να θυμηθείς. Σαν να έχει σβηστεί η αρχική σπίθα. Η περιφρόνηση δεν σκοτώνει απλώς το παρόν, αλλοιώνει και το παρελθόν.

Τι πραγματικά κρύβεται πίσω από τους καβγάδες

Συχνά νομίζεις ότι τσακώνεσαι για τα πιάτα, για τα χρήματα, για το ποιος ξέχασε τι. Στην πραγματικότητα, παλεύεις με πολύ βαθύτερα ερωτήματα. Με το αν σε καταλαβαίνει, αν μπορείς να στηριχθείς πάνω του, αν μετράς στη ζωή του. Ο υπαρξιακός ψυχίατρος Irvin Yalom μιλά για βασικές αγωνίες που κουβαλά κάθε άνθρωπος, την ανάγκη για νόημα, ασφάλεια, ελευθερία, σύνδεση. Αυτά είναι που ενεργοποιούνται κάθε φορά που νιώθεις ότι ο άλλος δεν σε βλέπει. Αν δεν αναγνωρίσεις αυτές τις ανάγκες, ο καβγάς γίνεται φαύλος κύκλος. Απαντάς στην επιφάνεια και αφήνεις το βάθος άθικτο. Όταν όμως αρχίσεις να ρωτάς τον εαυτό σου τι φοβάμαι στ’ αλήθεια τώρα, τι χρειάζομαι για να νιώσω ασφαλής, τότε αλλάζει η ποιότητα της επικοινωνίας. Δεν σημαίνει ότι θα λυθούν όλα. Σημαίνει ότι θα μιλάς για το ουσιαστικό.

Οι θετικές ψευδαισθήσεις που κρατούν μια σχέση ζωντανή

Μπορεί να σου ακούγεται περίεργο, αλλά οι ευτυχισμένες σχέσεις δεν είναι οι πιο ρεαλιστικές. Είναι εκείνες όπου βλέπεις τον άλλον λίγο καλύτερο απ’ ό,τι ίσως είναι αντικειμενικά. Η ανθρωπολόγος Helen Fisher μίλησε για τις θετικές ψευδαισθήσεις των ερωτευμένων, εκείνη την τάση να μεγεθύνεις τις αρετές και να μικραίνεις τα ελαττώματα. Ο Gottman το ονομάζει θετική συναισθηματική υπεροχή. Αυτό το φίλτρο δεν είναι αφέλεια, είναι επένδυση. Σε βοηθά να συγχωρείς, να επιδιορθώνεις ρωγμές, να επιλέγεις ξανά τον άνθρωπό σου. Παράλληλα, η έρευνα δείχνει ότι τα ζευγάρια που διατηρούν τη σωματική επαφή, το σεξ, το κράτημα χεριών, και που ζουν μαζί νέες εμπειρίες, ενισχύουν τον δεσμό τους. Δεν είναι θέμα τύχης, είναι θέμα πρακτικής. Η αγάπη καλλιεργείται όταν τη φροντίζεις ενεργά.

Αν θέλεις να προστατεύσεις τη σχέση σου, ξεκίνα από τον τρόπο που σκέφτεσαι για τον άλλον όταν δεν είναι μπροστά σου. Εκεί κρίνεται πολλά. Αν μέσα σου κυριαρχεί η απαξίωση, η σχέση αργά ή γρήγορα θα αδειάσει. Αν, αντίθετα, επιλέγεις την κατανόηση, τη συγχώρεση, μια γενναιόδωρη ματιά που θυμάται γιατί ερωτεύτηκες, τότε δημιουργείς έδαφος για ανθεκτικότητα. Καμία σχέση δεν είναι χωρίς προβλήματα, οι περισσότερες δυσκολίες μάλιστα δεν λύνονται οριστικά. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος που στέκεσαι απέναντί τους. Η αγάπη δεν είναι τύφλωση, είναι διορατικότητα. Βλέπεις τα ελαττώματα και παρ’ όλα αυτά διαλέγεις να επενδύσεις. Και αυτή η επιλογή, επαναλαμβανόμενη καθημερινά, είναι που τελικά καθορίζει αν θα χτίσεις έναν δεσμό που βαθαίνει ή έναν δεσμό που διαβρώνεται.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock