Γιατί κυνηγάς εκείνον που απομακρύνεται; Η ψυχολογία του δεσμού

Κάποια στιγμή στη ζωή σου θα συνειδητοποιήσεις κάτι άβολο. Ο τρόπος που αγαπάς δεν είναι ο μόνος σωστός, ούτε καν ο πιο λογικός. Είναι απλώς ο δικός σου, χτισμένος πριν καν μάθεις να δένεις τα κορδόνια σου. Η ψυχολογία το ονομάζει τύπο δεσμού, και είναι ο αόρατος οδηγός που καθορίζει πώς πλησιάζεις, πώς φοβάσαι και πώς απομακρύνεσαι από τους ανθρώπους που αγαπάς. Αν έχεις βρεθεί ποτέ να στέλνεις δεκαπέντε μηνύματα στη σειρά ή, αντίθετα, να εξαφανίζεσαι μόλις κάποιος σε πλησιάσει πολύ, καλώς ήρθες στη λέσχη. Ας δούμε λοιπόν τι κρύβεται πίσω από αυτές τις δύο λέξεις που ακούς παντού τελευταία, anxious και avoidant, χωρίς ταμπέλες και χωρίς ενοχές.

Από πού κρατάει η σκούφια σου

Ο τύπος δεσμού σου δεν έπεσε από τον ουρανό, ούτε τον διάλεξες. Διαμορφώθηκε τα πρώτα χρόνια της ζωής σου, τότε που ήσουν ένα μωρό που έψαχνε απάντηση σε μια απλή ερώτηση. Θα είναι εκεί κάποιος όταν τον χρειαστώ; Αν η απάντηση ερχόταν σταθερά και ζεστά, το νευρικό σου σύστημα έμαθε ότι οι σχέσεις είναι ασφαλές μέρος. Αν ερχόταν άλλοτε ναι κι άλλοτε όχι, ή σχεδόν ποτέ, ο εγκέφαλός σου κατέγραψε άλλα συμπεράσματα. Δεν φταις εσύ, ούτε απαραίτητα οι γονείς σου, που κι εκείνοι κουβαλούσαν τα δικά τους. Απλώς έμαθες μια στρατηγική επιβίωσης, και τη συνεχίζεις μέχρι σήμερα σε κάθε σχέση, χωρίς καν να το καταλαβαίνεις.

Ο anxious και ο avoidant, δύο κόσμοι σε πόλεμο

Ο ανασφαλής αγχώδης τύπος, ο anxious, ζει με έναν συναγερμό μονίμως ανοιχτό. Παρατηρεί κάθε αλλαγή στον τόνο της φωνής σου, μετράει πόση ώρα έκανες να απαντήσεις και μεταφράζει τη σιωπή ως εγκατάλειψη. Θέλει εγγύτητα, επιβεβαίωση, να ξέρει ότι δεν πας πουθενά. Ο αποφευκτικός τύπος, ο avoidant, λειτουργεί ακριβώς ανάποδα. Έμαθε από νωρίς ότι το να βασίζεσαι σε κάποιον είναι επικίνδυνο, οπότε χτίζει την ανεξαρτησία του σαν φρούριο. Όταν η σχέση γίνεται πολύ κοντινή, νιώθει να πνίγεται και χρειάζεται χώρο για να ανασάνει. Πρόσεξε όμως, κανένας από τους δύο δεν αγαπάει λιγότερο. Απλώς ο ένας κυνηγάει τη σύνδεση για να νιώσει ασφάλεια, κι ο άλλος τις αποστάσεις για τον ίδιο ακριβώς λόγο.

Ο χορός που δεν τελειώνει ποτέ, και πώς σταματάει

Βάλε τώρα αυτούς τους δύο στο ίδιο δωμάτιο και έχεις το πιο κλασικό ερωτικό σενάριο του πλανήτη. Ο anxious πλησιάζει, ο avoidant τραβιέται. Όσο πιο πολύ κυνηγάει ο ένας, τόσο πιο πολύ φεύγει ο άλλος, κι έτσι ξεκινάει ένας χορός που κουράζει και τους δύο. Η καλή είδηση, γιατί υπάρχει και καλή είδηση, είναι ότι ο τύπος δεσμού δεν είναι ισόβια ποινή. Οι ψυχολόγοι μιλούν για επίκτητη ασφάλεια, τη δυνατότητα να ξαναγράψεις τα μοτίβα σου μέσα από σχέσεις που σε στηρίζουν ή μέσα από θεραπεία. Το πρώτο βήμα δεν είναι να αλλάξεις τον άλλον, αλλά να αναγνωρίσεις το δικό σου μοτίβο τη στιγμή που ενεργοποιείται, και να τολμήσεις να επιλέξεις κάτι διαφορετικό.

Το να γνωρίζεις τον τύπο δεσμού σου δεν είναι για να αποκτήσεις μια ακόμη ταμπέλα να κρεμάς πάνω σου στα πάρτι. Είναι ένας καθρέφτης που σου δείχνει γιατί αντιδράς όπως αντιδράς, τη στιγμή που όλα μέσα σου ουρλιάζουν χωρίς να ξέρεις τον λόγο. Ο anxious δεν είναι κολλητσίδα και ο avoidant δεν είναι ψυχρός, είναι δύο άνθρωποι που έμαθαν να προστατεύουν την ίδια πληγή με αντίθετους τρόπους. Η πραγματική δουλειά ξεκινάει όταν σταματάς να ψάχνεις τον τέλειο σύντροφο και αρχίζεις να καταλαβαίνεις τον εαυτό σου. Γιατί ο τρόπος που αγαπάς δεν είναι γραμμένος σε πέτρα, είναι γραμμένος με μολύβι. Και το μολύβι, αν το θελήσεις πραγματικά, σβήνει.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock