Gloria Steinem: Από «Playboy Bunny» σε σύμβολο του φεμινισμού – Η γυναίκα που άλλαξε μια ολόκληρη εποχή πέθανε στα 92 της

Η Gloria Steinem, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και επιδραστικές μορφές του σύγχρονου φεμινιστικού κινήματος, πέθανε σε ηλικία 92 ετών. Η Αμερικανίδα δημοσιογράφος, συγγραφέας και ακτιβίστρια έφυγε από τη ζωή την Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2026 στο σπίτι της στη Νέα Υόρκη.

Για περισσότερες από πέντε δεκαετίες, η Gloria Steinem υπήρξε μια φωνή που δύσκολα μπορούσε κανείς να αγνοήσει. Αγωνίστηκε για την ισότητα των φύλων, τα πολιτικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών και τη μεγαλύτερη εκπροσώπησή τους στην πολιτική και στα μέσα ενημέρωσης.

Η ίδια έγινε σχεδόν συνώνυμη με το δεύτερο κύμα του φεμινισμού στις ΗΠΑ, ενώ οι διεκδικήσεις της δεν περιορίζονταν μόνο στα δικαιώματα των γυναικών. Μίλησε για τα δικαιώματα της LGBTQ+ κοινότητας, τάχθηκε κατά του πολέμου και της θανατικής ποινής και υποστήριξε ότι οι διακρίσεις λόγω φύλου, φυλής και κοινωνικής τάξης δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ανεξάρτητα η μία από την άλλη.

Ο ακτιβισμός υπήρχε ήδη στην οικογένειά της

Η Gloria Steinem γεννήθηκε στις 25 Μαρτίου 1934 στο Τολέδο του Οχάιο και φαίνεται πως η σχέση της με τον ακτιβισμό είχε οικογενειακές ρίζες. Η γιαγιά της είχε ενεργό ρόλο στο αμερικανικό κίνημα για το δικαίωμα ψήφου των γυναικών και είχε επίσης βοηθήσει συγγενείς της εβραϊκής οικογένειάς τους να φύγουν από τη Γερμανία κατά τη δεκαετία του 1930.

Πριν φανταστεί τον εαυτό της ως δημοσιογράφο ή ακτιβίστρια, πάντως, είχε ένα πολύ διαφορετικό όνειρο: τον χορό. Από μικρή έκανε tap dancing και έχει διηγηθεί με χιούμορ ότι πίστευε πως ο χορός θα ήταν το «εισιτήριό» της για να φύγει από το Τολέδο. Ακόμη και δεκαετίες αργότερα διατηρούσε αυτή την αγάπη για τον χορό.

Το ρεπορτάζ που την έκανε γνωστή: 11 ημέρες ως Playboy Bunny

Πολύ πριν γίνει μία από τις πιο διάσημες φεμινίστριες στον κόσμο, η Gloria Steinem προσπαθούσε να καθιερωθεί ως δημοσιογράφος σε έναν χώρο όπου οι σημαντικότερες αναθέσεις δίνονταν σχεδόν αποκλειστικά σε άνδρες.

Το 1963 πήρε μια απόφαση που θα σημάδευε την καριέρα της. Εργάστηκε undercover για 11 ημέρες ως «Bunny» σε Playboy Club, προκειμένου να καταγράψει από πρώτο χέρι τις συνθήκες εργασίας των γυναικών.

Μπήκε στο club χρησιμοποιώντας διαφορετικά στοιχεία και υποδυόμενη μία από τις σερβιτόρες με τη χαρακτηριστική στολή του Playboy. Το ρεπορτάζ της αποκάλυψε όχι μόνο τις χαμηλές αμοιβές αλλά και την πίεση που ασκούνταν στις εργαζόμενες, τις εξαντλητικές συνθήκες και τον τρόπο με τον οποίο το σώμα τους μετατρεπόταν ουσιαστικά σε μέρος του προϊόντος που πουλούσε το club.

Η ίδια περιέγραψε αργότερα τους στενούς κορσέδες, τα ψηλά τακούνια και τις σωματικές απαιτήσεις της δουλειάς. Σύμφωνα με μεταγενέστερες αναφορές, έχασε σημαντικό βάρος μέσα στις ημέρες που εργαζόταν εκεί, ενώ η στολή της γινόταν ακόμη πιο στενή. Η έρευνά της την έκανε ευρύτερα γνωστή, αν και η ίδια έλεγε αργότερα ότι για αρκετό καιρό δυσκολεύτηκε να την πάρουν στα σοβαρά ως δημοσιογράφο εξαιτίας αυτής ακριβώς της δουλειάς.

Ήταν μια μεγάλη ειρωνεία: Tο δημοσιογραφικό ρεπορτάζ που απέδειξε ότι μπορούσε να κάνει σοβαρή ερευνητική δουλειά έγινε συγχρόνως και ο λόγος που ορισμένοι αρχισυντάκτες σταμάτησαν να της αναθέτουν «σοβαρά» θέματα. Για αρκετούς είχε απλώς γίνει «η Bunny», ανεξάρτητα από τον λόγο για τον οποίο είχε φορέσει τη στολή.

Η παράνομη άμβλωση στα 22 της που κράτησε μυστική

Η στιγμή που, όπως είχε πει η ίδια, την οδήγησε πραγματικά στον ακτιβισμό ήρθε λίγα χρόνια αργότερα. Το 1969 παρακολούθησε στη Νέα Υόρκη μια δημόσια συζήτηση στην οποία γυναίκες μιλούσαν ανοιχτά για το δικαίωμα στην άμβλωση. Η Steinem είχε κάνει και η ίδια παράνομη άμβλωση στο Λονδίνο σε ηλικία 22 ετών, σε μια εποχή που τέτοιες προσωπικές εμπειρίες παρέμεναν σχεδόν απόλυτα κρυφές.

Την άμβλωση αυτή δεν την είχε αποκαλύψει σχεδόν σε κανέναν για περίπου δέκα χρόνια. Ο γιατρός που πραγματοποίησε την παράνομη τότε επέμβαση της ζήτησε, σύμφωνα με την ίδια, να μην αποκαλύψει την ταυτότητά του και κυρίως να ζήσει τη ζωή που πραγματικά ήθελε. Χρόνια αργότερα, η Steinem θα συνέδεε ανοιχτά εκείνη την προσωπική εμπειρία με τη μάχη της για την αυτοδιάθεση του γυναικείου σώματος. Από εκείνο το σημείο, η δημοσιογραφία και ο ακτιβισμός έγιναν για εκείνη σχεδόν αδιαχώριστα.

Το Ms. και το περιοδικό που μίλησε στις γυναίκες διαφορετικά

Στις αρχές της δεκαετίας του ’70, η Gloria Steinem βρέθηκε μεταξύ των γυναικών που δημιούργησαν το Ms. Magazine, ένα περιοδικό που έμελλε να αλλάξει ριζικά την εικόνα του λεγόμενου «γυναικείου Τύπου».

Την εποχή που πολλά περιοδικά απευθύνονταν στις γυναίκες κυρίως μέσα από θέματα ομορφιάς, μαγειρικής και οικογένειας, το Ms. έβαζε στο εξώφυλλο και στις σελίδες του ζητήματα όπως οι αμβλώσεις, η ισότητα στους μισθούς, ο σεξισμός και η ενδοοικογενειακή βία.

Το περιοδικό πέρασε σε ανεξάρτητη κυκλοφορία το 1972 και εξελίχθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα έντυπα του αμερικανικού φεμινιστικού κινήματος.

Έγινε icon αλλά δεν ήθελε να μιλούν για την εμφάνισή της

Τα μακριά μαλλιά με τη χωρίστρα στη μέση και τα μεγάλα aviator γυαλιά έγιναν σχεδόν τόσο αναγνωρίσιμα όσο και το όνομά της. Υπήρχε όμως μια ειρωνεία που την ενοχλούσε σε όλη της τη ζωή: Η γυναίκα που αγωνιζόταν ώστε οι γυναίκες να κρίνονται για τη δουλειά και τις ιδέες τους έβλεπε συχνά τον Τύπο να ασχολείται περισσότερο με το πόσο «όμορφη» ή «glamorous» ήταν.

Η ίδια είχε παρατηρήσει ότι κανείς δεν την αποκαλούσε όμορφη πριν γίνει δημόσια γνωστή ως φεμινίστρια και θεωρούσε ότι η συνεχής έμφαση στην εμφάνισή της υποβάθμιζε το έργο της.

Ίσως ακριβώς γι’ αυτό η εικόνα της παραμένει τόσο ισχυρή. Κατάφερε να γίνει fashion και pop culture icon χωρίς ποτέ να αφήσει το στιλ να γίνει πιο σημαντικό από το μήνυμά της.

Μια ζωή αφιερωμένη στην ισότητα

Η Steinem συμμετείχε στη δημιουργία ή στήριξε μια σειρά από οργανώσεις που διεκδικούσαν μεγαλύτερη πολιτική εκπροσώπηση των γυναικών, καλύτερη παρουσία τους στα media και κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους. Μεταξύ αυτών ήταν το National Women’s Political Caucus, το Women’s Media Center, το Voters for Choice και το Ms. Foundation for Women.

Το 2013 ο τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ, Barack Obama, της απένειμε το Presidential Medal of Freedom, την υψηλότερη πολιτική, τιμητική διάκριση των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην τελετή, ο Obama αναφέρθηκε στον ρόλο της στη μάχη για την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη και στη συμβολή της στη δημιουργία νέων ευκαιριών για τις γυναίκες στα media.

Δεν σταμάτησε ποτέ!

Η ηλικία δεν την απομάκρυνε από τον δημόσιο διάλογο. Ακόμη και μετά τα 80 της ταξίδευε, μιλούσε σε εκδηλώσεις και υποστήριζε κοινωνικά και πολιτικά κινήματα.

Το 2015 κυκλοφόρησε τα απομνημονεύματά της My Life on the Road, ενώ η ζωή της μεταφέρθηκε το 2020 στον κινηματογράφο στην ταινία The Glorias, με τη Julianne Moore μεταξύ των ηθοποιών που την υποδύθηκαν σε διαφορετικές περιόδους της ζωής της.

Και στα 91 της ακόμη δημιουργούσε. Το 2026 συνεργάστηκε με τη βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Leymah Gbowee για ένα παιδικό βιβλίο που ενθάρρυνε τους νέους να πιστέψουν ότι μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο.

Λίγο πριν από τον θάνατό της ετοίμαζε ένα ακόμη βιβλίο, το An Unexpected Life, ενώ το σπίτι της στη Νέα Υόρκη παρέμενε τόπος συνάντησης και συζήτησης ανθρώπων και κινημάτων κοινωνικής δικαιοσύνης.

Η Gloria Steinem δεν υπήρξε απλώς ένα από τα πρόσωπα του φεμινισμού της δεκαετίας του ’60 και του ’70. Ήταν μία από τις γυναίκες που βοήθησαν να περάσουν συζητήσεις που κάποτε γίνονταν ψιθυριστά, για το σώμα, την εργασία, τη μητρότητα, τον γάμο, τη βία, την πολιτική εκπροσώπηση, στο κέντρο της δημόσιας ζωής.

Και αυτή είναι η σημαντικότερη κληρονομιά της. Βοήθησε εκατομμύρια γυναίκες να θεωρήσουν αυτονόητο το δικαίωμά τους να μιλούν οι ίδιες για τη ζωή τους.

Κεντρική φωτογραφία: Barbara Alper/Getty Images