Γιατί δεν κάνει καλό να κρύβεις τα λάθη σου από το παιδί σου;

Υπάρχει μια παλιά ιδέα που λέει ότι ο γονιός οφείλει να δείχνει πάντα σίγουρος, ψύχραιμος και αλάνθαστος. Σαν να έχει υπογράψει ένα άτυπο συμβόλαιο τελειότητας από τη στιγμή που έγινε μαμά ή μπαμπάς. Έτσι, πολλοί γονείς προσπαθούν να κρύψουν τα λάθη τους, τις άστοχες αντιδράσεις τους ή τις στιγμές που δεν στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων. Όμως τα παιδιά έχουν έναν σχεδόν μαγικό τρόπο να αντιλαμβάνονται όσα συμβαίνουν γύρω τους. Βλέπουν τις αντιφάσεις, καταλαβαίνουν την ένταση, νιώθουν όταν κάτι δεν λέγεται. Και όταν μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου οι ενήλικες παρουσιάζονται διαρκώς αλάνθαστοι, αρχίζουν να πιστεύουν ότι τα λάθη είναι κάτι ντροπιαστικό. Η αλήθεια είναι πως το παιδί δεν χρειάζεται έναν γονιό που παριστάνει τον αψεγάδιαστο. Χρειάζεται έναν άνθρωπο που του δείχνει πώς αντιμετωπίζεται ένα λάθος με αξιοπρέπεια, ειλικρίνεια και ωριμότητα.

Το παιδί μαθαίνει περισσότερο από όσα βλέπει

Η ανατροφή δεν γίνεται μόνο με συμβουλές και νουθεσίες. Γίνεται κυρίως μέσα από το παράδειγμα. Μπορεί να λες στο παιδί σου ότι είναι σημαντικό να λέει την αλήθεια, όμως εκείνο παρατηρεί τι κάνεις εσύ όταν κάνεις λάθος. Αναλαμβάνεις την ευθύνη ή ψάχνεις δικαιολογίες; Ζητάς συγγνώμη ή αλλάζεις θέμα; Τα παιδιά μαθαίνουν κοινωνικές και ηθικές συμπεριφορές παρακολουθώντας τους ενήλικες που αγαπούν. Όταν σε βλέπουν να παραδέχεσαι ότι ήσουν άδικος, ότι εκνευρίστηκες χωρίς λόγο ή ότι πήρες μια κακή απόφαση, αντιλαμβάνονται ότι η ειλικρίνεια δεν είναι θεωρία αλλά πράξη. Παράλληλα μαθαίνουν ότι το λάθος δεν σε κάνει κακό άνθρωπο. Σε κάνει άνθρωπο. Αυτή η γνώση είναι πολύτιμη γιατί τα βοηθά να αποκτήσουν πιο υγιή σχέση με τον εαυτό τους και να μη μεγαλώνουν με τον φόβο ότι πρέπει διαρκώς να αποδεικνύουν την αξία τους.

Η εμπιστοσύνη χτίζεται με αλήθειες

Πολλές φορές οι γονείς αποφεύγουν να παραδεχτούν ένα λάθος επειδή πιστεύουν ότι έτσι θα διατηρήσουν το κύρος τους. Στην πραγματικότητα συμβαίνει συχνά το αντίθετο. Όταν το παιδί αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν ταιριάζει ανάμεσα σε αυτά που βλέπει και σε αυτά που ακούει, δημιουργείται σύγχυση. Αντίθετα, όταν ακούσει ένα απλό «έκανα λάθος» ή «δεν το χειρίστηκα σωστά», νιώθει ότι βρίσκεται μέσα σε μια σχέση αυθεντική. Η εμπιστοσύνη δεν γεννιέται από την εικόνα του αλάνθαστου γονιού αλλά από τη συνέπεια και την ειλικρίνεια. Ένα παιδί που μεγαλώνει με αυτή την εμπειρία είναι πιο πιθανό να μιλήσει ανοιχτά για τα δικά του λάθη, τις αποτυχίες και τις δυσκολίες του. Ξέρει ότι δεν θα κριθεί επειδή δεν ήταν τέλειο. Ξέρει ότι η αλήθεια χωρά μέσα στη σχέση. Και αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά δώρα που μπορείς να του προσφέρεις.

Η συγγνώμη είναι μάθημα ζωής

Αν υπάρχει μια δεξιότητα που λείπει από πολλούς ενήλικες σήμερα, είναι η ικανότητα να παραδέχονται το σφάλμα τους χωρίς άμυνες. Κι όμως, αυτό ακριβώς μπορεί να μάθει ένα παιδί μέσα στο σπίτι του. Όταν σε ακούει να λες «συγγνώμη, μίλησα απότομα» ή «θα προσπαθήσω να το χειριστώ καλύτερα την επόμενη φορά», βλέπει στην πράξη τι σημαίνει προσωπική ευθύνη. Μαθαίνει ότι οι σχέσεις δεν καταστρέφονται από τα λάθη αλλά από την άρνηση να τα αναγνωρίσουμε. Μαθαίνει επίσης ότι η αυτοκριτική δεν είναι αυτοτιμωρία. Είναι ένας τρόπος να εξελίσσεσαι. Αυτές οι μικρές καθημερινές στιγμές χτίζουν συναισθηματική νοημοσύνη, ενσυναίσθηση και ψυχική ανθεκτικότητα. Ιδιότητες που θα χρειαστεί σε φιλίες, σχέσεις, συνεργασίες και σε κάθε ανθρώπινη επαφή που θα δημιουργήσει αργότερα στη ζωή του.

Κανένα παιδί δεν ωφελείται από την ψευδαίσθηση ότι οι μεγάλοι έχουν πάντα όλες τις απαντήσεις. Αυτό που το βοηθά πραγματικά είναι να βλέπει ότι οι άνθρωποι μπορούν να κάνουν λάθη, να τα αναγνωρίζουν και να συνεχίζουν μπροστά με περισσότερη γνώση και κατανόηση. Όταν μοιράζεσαι με μέτρο και με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία του παιδιού τις δικές σου αδυναμίες, του δίνεις κάτι πολύ πιο χρήσιμο από μια εικόνα τελειότητας. Του δίνεις ένα παράδειγμα αυθεντικότητας. Και ίσως αυτό να είναι το πιο δυνατό μάθημα που μπορεί να πάρει από εσένα. Όχι πώς να μην κάνει ποτέ λάθη, αλλά πώς να στέκεται απέναντί τους με θάρρος, ειλικρίνεια και σεβασμό προς τον εαυτό του και τους άλλους.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock