Πώς σκέφτεται και μαθαίνει πραγματικά το παιδί σου στον πρώτο χρόνο της ζωής του

Αν νομίζεις ότι ένα παιδί ενός έτους απλώς παίζει, σου έχω νέα, κάνει κάτι πολύ πιο σοβαρό από αυτό που φαίνεται. Παρατηρεί, δοκιμάζει, αποτυγχάνει, ξαναδοκιμάζει, σαν μικρός επιστήμονας που δεν βαριέται ποτέ. Τη μία στιγμή πατάει ένα κουμπί ξανά και ξανά, την επόμενη σε κοιτάει λες και περιμένει επιβεβαίωση ότι αυτό που έκανε έχει νόημα. Και κάπου εκεί αρχίζεις να καταλαβαίνεις ότι το παιχνίδι δεν είναι απλά παιχνίδι, είναι ο τρόπος που καταλαβαίνει τον κόσμο. Δεν θα κάτσει με κάτι που του φαίνεται εύκολο, ούτε θα επιμείνει σε κάτι που το ξεπερνάει. Διαλέγει μόνο του τη «χρυσή τομή», αυτό που το ζορίζει λίγο αλλά δεν το απογοητεύει. Και αυτό από μόνο του είναι μάθημα, όχι για εκείνο, για σένα.

Μαθαίνει παίζοντας και επιλέγοντας προκλήσεις

Σε αυτή την ηλικία το παιδί σου δεν χρειάζεται καθοδήγηση τύπου «πάρε αυτό, κάνε εκείνο». Χρειάζεται επιλογές. Θα δεις ότι πηγαίνει μόνο του προς ό,τι του κινεί το ενδιαφέρον, ειδικά αν έχει κουμπιά, μοχλούς, ήχους, κάτι που «αντιδρά». Είναι η πρώτη του επαφή με την έννοια του αποτελέσματος, κάνω κάτι και κάτι συμβαίνει. Αν του δώσεις κάτι που ήδη έχει κατακτήσει, θα το αφήσει στην άκρη. Αν του δώσεις κάτι πολύ δύσκολο, θα εκνευριστεί. Η ισορροπία βρίσκεται στο ενδιάμεσο και, πίστεψέ με, το παιδί την βρίσκει καλύτερα από εμάς. Το δικό σου κομμάτι είναι να του δώσεις χώρο, όχι να του δείξεις τον δρόμο. Εκείνο θέλει να τον ανακαλύψει μόνο του, με τον δικό του ρυθμό.

Η μίμηση είναι η γλώσσα του

Αν αναρωτιέσαι πότε άρχισε να σε αντιγράφει, η απάντηση είναι ήδη. Δεν κρατάει απλώς ένα αντικείμενο, το χρησιμοποιεί. Παίρνει τη βούρτσα και τη βάζει στα μαλλιά του, πιάνει το τηλέφωνο και «μιλάει», σπρώχνει το αυτοκινητάκι και κάνει ήχους. Δεν είναι τυχαίο, είναι ο τρόπος που μαθαίνει πώς λειτουργεί ο κόσμος. Και εδώ υπάρχει μια μικρή παγίδα, γιατί ό,τι βλέπει, το κρατάει. Τον τρόπο που μιλάς, το πώς αντιδράς, ακόμα και τις λεπτομέρειες που νομίζεις ότι δεν προσέχει. Αν έχει μεγαλύτερα αδέλφια, η επιρροή γίνεται ακόμα πιο έντονη, γιατί τα παιδιά αντιγράφουν παιδιά με απίστευτη ταχύτητα. Δεν χρειάζεται να γίνεις κάποια άλλη, απλά να θυμάσαι ότι είσαι το βασικό του πρότυπο, ακόμα κι όταν δεν το καταλαβαίνεις.

Μνήμη, αποχωρισμός και η αρχή της κατανόησης

Κάπου πριν κλείσει τα δύο, θα σε εκπλήξει με το πόσο θυμάται. Κρύβεις κάτι και το ψάχνει επίμονα, γιατί ξέρει ότι υπάρχει, ακόμα κι αν δεν το βλέπει. Αυτή η μικρή «ανακάλυψη» αλλάζει πολλά, γιατί μαζί της έρχεται και μια πιο ήρεμη σχέση με τον αποχωρισμό. Αρχίζει να καταλαβαίνει ότι φεύγεις αλλά επιστρέφεις. Αν του δείξεις πού πηγαίνεις, αν του δώσεις εικόνα, το βοηθάς να σε «κρατάει» στο μυαλό του. Παράλληλα όμως, υπάρχει κάτι που ακόμα δεν έχει χτίσει, τη σύνδεση αιτίας και αποτελέσματος. Μπορεί να ξέρει ότι κάτι κινείται, αλλά δεν μπορεί να προβλέψει τι θα γίνει μετά. Και εκεί χρειάζεται εσένα, όχι για να το περιορίσεις, αλλά για να το προστατεύσεις.

Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, υπάρχει μια στιγμή που σου φέρνει ένα παιχνίδι και σε κοιτάει, σαν να σου λέει «δες με». Θέλει συμμετοχή, αλλά με τους δικούς του όρους. Άλλοτε σε θέλει μέσα στο παιχνίδι, άλλοτε θέλει να το κάνει μόνο του. Και ναι, θα σταματήσει για ένα δευτερόλεπτο περιμένοντας το χειροκρότημά σου, γιατί η επιβεβαίωση είναι καύσιμο για ό,τι κάνει. Δεν έχει ακόμη την κρίση να καταλάβει τι είναι επικίνδυνο, ούτε τη μνήμη να αποφύγει το ίδιο λάθος την επόμενη φορά. Αυτό που έχει όμως είναι μια απίστευτη δίψα να μάθει. Και όσο εσύ είσαι εκεί, λίγο πίσω, λίγο δίπλα, δίνοντάς του χώρο αλλά και ασφάλεια, τόσο θα βλέπεις αυτό το μικρό μυαλό να ανοίγει, μέρα με τη μέρα, με έναν τρόπο που δεν επαναλαμβάνεται ποτέ ίδιος.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock