Τι σημαίνει τελικά να μεγαλώνεις ένα χαρισματικό παιδί σήμερα;

Υπάρχει μια περίεργη πίεση γύρω από τα χαρισματικά παιδιά σήμερα. Από τη μία, όλοι μιλάνε για “δυνατότητες”, “ταλέντα”, “υψηλό IQ”, από την άλλη όμως κανείς δεν σου λέει τι σημαίνει πραγματικά να ζεις με ένα παιδί που σκέφτεται πιο γρήγορα, νιώθει πιο έντονα και συχνά κουράζεται από έναν κόσμο που του φαίνεται αργός ή παράλογος. Γιατί ένα χαρισματικό παιδί δεν είναι απλώς “έξυπνο”. Μπορεί να κάνει συζητήσεις που σε αφήνουν με ανοιχτό στόμα και πέντε λεπτά μετά να κλαίει επειδή δεν βγήκε σωστά μια ζωγραφιά. Μπορεί να διαβάζει βιβλία μεγαλύτερης ηλικίας αλλά να μην αντέχει να χάσει σε ένα επιτραπέζιο. Και εκεί αρχίζει η αληθινή πρόκληση. Όχι να αποδείξεις ότι το παιδί σου είναι ξεχωριστό, αλλά να το βοηθήσεις να μεγαλώσει χωρίς να νιώθει ότι η αξία του εξαρτάται μόνο από το πόσο καλά τα καταφέρνει.

Δεν είναι όλα τα χαρισματικά παιδιά ίδια

Αυτό είναι ίσως το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να καταλάβεις. Δεν υπάρχει ένα “μοντέλο” χαρισματικού παιδιού. Κάποια παιδιά είναι ακαδημαϊκά δυνατά, άλλα έχουν τρομερή δημιουργικότητα, άλλα εκπλήσσουν με τη φαντασία, τη μουσική, την κίνηση ή την κοινωνική τους αντίληψη. Υπάρχουν παιδιά που ανθίζουν σε ένα οργανωμένο περιβάλλον και άλλα που ασφυκτιούν μέσα σε κανόνες και επαναλήψεις. Το δύσκολο είναι ότι πολλές φορές το σχολείο περιμένει από όλα τα παιδιά να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Εκεί αρχίζουν οι παρεξηγήσεις. Ένα παιδί που βαριέται μπορεί να φαίνεται αφηρημένο, ειρωνικό ή “δύσκολο”, ενώ στην πραγματικότητα απλώς δεν νιώθει πρόκληση. Και ένας γονιός εύκολα μπερδεύεται ανάμεσα στο “να το ενθαρρύνω” και στο “να το πιέσω”. Τα χαρισματικά παιδιά συνήθως χρειάζονται κάτι πολύ συγκεκριμένο, ανθρώπους που τα παρατηρούν πραγματικά. Όχι μόνο τους βαθμούς τους, αλλά και το πώς αντιδρούν, πού κουράζονται, πού λάμπουν, τι τα ηρεμεί και τι τα μπλοκάρει.

Η ευαισθησία τους συχνά είναι πιο μεγάλη από τη νοημοσύνη τους

Πολλοί νομίζουν ότι το μεγαλύτερο χαρακτηριστικό ενός χαρισματικού παιδιού είναι το μυαλό του. Στην πραγματικότητα, πολλές φορές είναι η ένταση με την οποία βιώνει τα πάντα. Αυτά τα παιδιά μπορεί να θυμώνουν εύκολα, να απογοητεύονται υπερβολικά, να δυσκολεύονται να δεχτούν το λάθος ή να νιώθουν ότι πρέπει συνέχεια να αποδεικνύουν κάτι. Ο τελειομανής τρόπος σκέψης είναι πολύ πιο συχνός απ’ όσο φαντάζεσαι. Και εκεί χρειάζεται μεγάλη προσοχή, γιατί ένα παιδί που ακούει συνεχώς πόσο “έξυπνο” είναι, αρχίζει να φοβάται την αποτυχία σαν προσωπική καταστροφή. Δεν αντέχει να μην είναι καλό σε κάτι από την πρώτη στιγμή. Κάπου εκεί, ο ρόλος του γονιού αλλάζει. Δεν χρειάζεται να μεγαλώσεις ένα παιδί που κερδίζει πάντα. Χρειάζεται να μεγαλώσεις έναν άνθρωπο που αντέχει να προσπαθεί, να περιμένει, να αποτυγχάνει και να συνεχίζει χωρίς να διαλύεται ψυχικά. Αυτό είναι πολύ πιο σημαντικό από οποιοδήποτε βραβείο μαθηματικών ή διαγωνισμό ρομποτικής.

Το πιο σημαντικό πράγμα είναι να μη χαθεί η παιδικότητα

Κάπου μέσα σε φροντιστήρια, δραστηριότητες, ειδικά προγράμματα και ατελείωτες συζητήσεις για “δυνατότητες”, πολλά χαρισματικά παιδιά αρχίζουν να μεγαλώνουν πιο γρήγορα απ’ όσο χρειάζεται. Και αυτό έχει κόστος. Γιατί ένα παιδί, όσο ευφυές κι αν είναι, εξακολουθεί να είναι παιδί. Έχει ανάγκη να βαρεθεί, να παίξει, να κάνει χαζομάρες, να πέσει, να τσακωθεί, να μη γίνει πάντα κατανοητό. Επίσης έχει ανάγκη να νιώθει ότι ανήκει κάπου και όχι ότι ζει μόνιμα σε μια βιτρίνα προσδοκιών. Οι ειδικοί εξηγούν ότι πολλά χαρισματικά παιδιά δυσκολεύονται κοινωνικά όταν αισθάνονται ότι πρέπει συνέχεια να ξεχωρίζουν ή να αποδεικνύουν πόσο μπροστά είναι από τους άλλους. Κι όμως, η ζωή δεν χτίζεται μόνο πάνω στην επίδοση. Χτίζεται στις σχέσεις, στην ανθεκτικότητα, στην αυτογνωσία και στην αίσθηση ότι μπορείς να είσαι ο εαυτός σου χωρίς να κουβαλάς συνέχεια την ταμπέλα του “χαρισματικού παιδιού”.

Το δύσκολο με τα χαρισματικά παιδιά είναι ότι πολλές φορές οι μεγάλοι ξεχνούν να τα κοιτάξουν ολόκληρα. Βλέπουν το μυαλό τους, όχι την αγωνία τους. Βλέπουν τις ικανότητές τους, όχι την ανάγκη τους να ξεκουραστούν από όλα αυτά που συμβαίνουν μέσα τους. Και κάπου εκεί, αντί να μεγαλώνει ένα παιδί με αυτοπεποίθηση, μεγαλώνει ένα παιδί που φοβάται μήπως απογοητεύσει τους πάντες. Ίσως λοιπόν το πιο ουσιαστικό πράγμα που μπορείς να κάνεις σήμερα δεν είναι να κυνηγάς συνεχώς το “μέγιστο δυναμικό” του παιδιού σου. Ίσως είναι να του μάθεις ότι αξίζει ακόμα και όταν βαριέται, όταν δυσκολεύεται, όταν αλλάζει γνώμη, όταν δεν είναι πρώτο. Γιατί τα παιδιά που μεγαλώνουν με αυτή τη σιγουριά δεν γίνονται μόνο επιτυχημένοι ενήλικες. Γίνονται άνθρωποι που μπορούν να αναπνεύσουν ελεύθερα μέσα στη ζωή τους.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock