Ασφαλής δεν σημαίνει αγαπητή, σημαίνει παρούσα!

Δεν σου έμαθαν να λες την αλήθεια για να νιώθεις ελεύθερη, σου έμαθαν να τη λες μόνο αν είναι «ασφαλής». Αν δεν ταράζει νερά, αν δεν θυμώνει κανέναν, αν δεν απειλεί τη σχέση. Έτσι μεγάλωσες πιστεύοντας ότι η ασφάλεια εξαρτάται από το βλέμμα του άλλου, από το αν θα συμφωνήσει, από το αν θα μείνει. Όμως αυτή η εκδοχή ασφάλειας είναι εύθραυστη και σε κρατά σε διαρκή επιφυλακή. Μετράς λέξεις, προβλέπεις αντιδράσεις, φαντάζεσαι καταστροφές πριν καν συμβούν. Κι ενώ νομίζεις ότι προστατεύεσαι, στην πραγματικότητα απομακρύνεσαι από εσένα. Η αλήθεια σου γίνεται διαπραγματεύσιμη και η παρουσία σου συρρικνώνεται. Η εσωτερική ασφάλεια δεν έχει να κάνει με το να σε αγαπούν όλοι, έχει να κάνει με το να μη σε εγκαταλείπεις εσύ όταν τα πράγματα δυσκολεύουν. Εκεί αρχίζει η ουσιαστική αυτοπεποίθηση και η πραγματική συναισθηματική ωριμότητα.

Εσωτερική ασφάλεια, το έδαφος που δεν κουνιέται

Η εσωτερική ασφάλεια είναι δεξιότητα, όχι προνόμιο. Δεν γεννιέσαι με αυτήν, την καλλιεργείς. Σημαίνει ότι μπορείς να αντέξεις τη διαφωνία χωρίς να διαλυθείς, να αντέξεις την απογοήτευση χωρίς να ακυρώσεις τον εαυτό σου. Όταν λες την αλήθεια σου σε μια σχέση και το κλίμα βαραίνει, το σώμα σου ενεργοποιείται, η καρδιά τρέχει, το στομάχι σφίγγεται. Εκείνη τη στιγμή νομίζεις ότι απειλείσαι. Στην πραγματικότητα απειλείται η εικόνα της αρμονίας, όχι η ύπαρξή σου. Αν μάθεις να μένεις παρούσα μέσα στη δυσφορία, να αναπνέεις και να θυμάσαι ότι δεν εξαφανίζεσαι επειδή κάποιος δυσαρεστήθηκε, τότε μετακινείσαι από την εξωτερική στην εσωτερική ασφάλεια. Δεν εξαρτάσαι από το αν ο άλλος θα συμφωνήσει, αλλά από το αν εσύ θα σταθείς στο πλευρό σου. Αυτό είναι βαθιά απελευθερωτικό και αλλάζει την ποιότητα κάθε σχέσης.

Από τον πανικό στη διάκριση

Ο φόβος έχει την τάση να τα ισοπεδώνει όλα. Κάθε δύσκολη συζήτηση μοιάζει με απειλή επιβίωσης, κάθε πιθανή σύγκρουση με καταστροφή. Όμως δεν είναι όλες οι αλήθειες ίδιες ούτε όλες οι συνέπειες καταστροφικές. Όταν σκέφτεσαι να μιλήσεις, αντί να αφήνεις το ένστικτο να τρέχει σενάρια τρόμου, κάνε μια παύση μέσα σου και βάλε τη λογική στο τραπέζι. Τι πραγματικά διακινδυνεύεις; Είναι θέμα οικονομικής επιβίωσης, οικογενειακής σταθερότητας ή απλώς φόβος ότι ο άλλος θα θυμώσει; Αν συμβεί το χειρότερο σενάριο, ποιο θα είναι το επόμενο βήμα σου; Ποιον θα καλέσεις, τι θα αλλάξεις, πώς θα φροντίσεις τον εαυτό σου; Όταν ολοκληρώνεις τη «ταινία» στο μυαλό σου αντί να τη σταματάς στην έκρηξη, ο αόριστος τρόμος γίνεται συγκεκριμένος και άρα διαχειρίσιμος. Η διάκριση ηρεμεί το νευρικό σου σύστημα και σου δίνει επιλογές.

Παρουσία αντί για επιβεβαίωση

Συχνά μπερδεύεις την ασφάλεια με την αποδοχή. Θέλεις να νιώσεις ασφαλής επειδή ο άλλος σε καθησυχάζει, σε εγκρίνει, σε επιλέγει. Όμως αυτό είναι εξωτερική ρύθμιση, όχι σταθερό έδαφος. Η βαθύτερη μορφή ασφάλειας είναι να ξέρεις ότι ακόμη κι αν ο άλλος αποσυρθεί, εσύ θα παραμείνεις. Ότι δεν θα προδώσεις την αλήθεια σου για να διατηρήσεις μια ψευδαίσθηση ηρεμίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι γίνεσαι σκληρή ή αδιάφορη, σημαίνει ότι γίνεσαι ενήλικη μέσα στη σχέση. Αναγνωρίζεις τον φόβο σου, δεν τον ντροπιάζεις, αλλά δεν του δίνεις το τιμόνι. Μαθαίνεις να ρυθμίζεις το σώμα σου, να ζητάς χρόνο αν χρειάζεται, να επιλέγεις τον κατάλληλο τρόπο και στιγμή για να μιλήσεις. Έτσι δημιουργείς και εξωτερικές συνθήκες που στηρίζουν την αλήθεια σου, χωρίς να εξαρτάσαι απόλυτα από αυτές.

Όταν η σχέση κλονίζεται, το πρώτο που φοβάσαι είναι ότι θα χαθείς. Όμως δεν χάνεσαι επειδή υπάρχει σύγκρουση, χάνεσαι όταν εγκαταλείπεις τον εαυτό σου για να την αποφύγεις. Η αλήθεια δεν εγγυάται ότι θα σε καταλάβουν, εγγυάται όμως ότι θα είσαι παρούσα. Και αυτή η παρουσία είναι το πιο σταθερό σημείο μέσα σε κάθε αβεβαιότητα. Αν μπορείς να πεις, με τρεμάμενη ίσως φωνή αλλά καθαρή πρόθεση, «αυτό είμαι και αυτό νιώθω», τότε έχεις ήδη χτίσει ένα εσωτερικό σπίτι που δεν γκρεμίζεται εύκολα. Οι σχέσεις ωριμάζουν όταν τις κατοικούν άνθρωποι που δεν ζητούν άδεια για να υπάρχουν. Εκεί η ασφάλεια δεν είναι αν μείνετε μαζί, είναι αν μείνεις εσύ με εσένα.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock