Το παιδί σου φοβάται τη θάλασσα; Τα βήματα που χτίζουν σιγά σιγά την εμπιστοσύνη

Αν έχεις βρεθεί σε παραλία με ένα παιδί που γαντζώνεται στο πόδι σου σαν να είσαι σωσίβιο, ξέρεις ακριβώς για τι μιλάω. Όλοι γύρω βουτάνε, το δικό σου κλαίει στην πετσέτα και εσύ αναρωτιέσαι πού έκανες λάθος. Πουθενά, να σου πω την αλήθεια. Ο φόβος για τη θάλασσα είναι από τα πιο συνηθισμένα και πιο φυσιολογικά πράγματα στην παιδική ηλικία, και το καλό νέο είναι ότι δεν λύνεται με πίεση αλλά με στρατηγική. Θέλει χρόνο, υπομονή και μερικά έξυπνα βήματα που χτίζουν εμπιστοσύνη σιγά σιγά. Πάμε να τα δούμε ένα ένα, χωρίς άγχος και χωρίς ενοχές.

Γιατί φοβάται, και γιατί βασικά έχει δίκιο

Πριν βιαστείς να πεις «μα δεν είναι τίποτα», σκέψου πώς φαίνεται η θάλασσα από το ύψος ενός τετράχρονου. Ένα τεράστιο, θορυβώδες πράγμα που κινείται μόνο του, δεν έχει τέλος και σου τραβάει το πάτωμα κάτω από τα πόδια. Ο εγκέφαλος του παιδιού κάνει ακριβώς τη δουλειά του, δηλαδή το προστατεύει από κάτι άγνωστο και απρόβλεπτο. Το χειρότερο που μπορείς να κάνεις είναι να υποτιμήσεις τον φόβο ή να τον κοροϊδέψεις, γιατί έτσι το παιδί μαθαίνει ότι τα συναισθήματά του δεν μετράνε. Πες κάτι απλό όπως «καταλαβαίνω ότι σου φαίνεται τρομακτική, είναι μεγάλη όντως», και ξαφνικά έχεις σύμμαχο αντί για αντίπαλο.

Μικρά βήματα, μηδενική πίεση

Η μαγική φράση εδώ είναι σταδιακή έκθεση, που στη γλώσσα της παραλίας σημαίνει παιχνίδι στην άμμο, μετά πατουσάκια στο βρεγμένο σημείο, μετά ένα κουβαδάκι νερό στα πόδια. Κάθε βήμα το αποφασίζει το παιδί, όχι εσύ. Ναι, μπορεί να μείνετε τρεις μέρες στο στάδιο του κουβά και να σκας, αλλά όταν το παιδί ελέγχει τον ρυθμό, το νευρικό του σύστημα μαθαίνει ότι η θάλασσα είναι ασφαλής. Αν το σπρώξεις, μαθαίνει το ακριβώς αντίθετο και γυρνάτε στην αφετηρία. Δώσε του και μια αποστολή, μάζεψε κοχύλια, φτιάξε αυλάκι για το νερό. Το παιχνίδι είναι ο πιο ύπουλα αποτελεσματικός δάσκαλος που υπάρχει.

Γίνε το παράδειγμα, όχι ο προπονητής

Τα παιδιά δεν ακούνε αυτά που λες, σκανάρουν αυτά που κάνεις. Αν εσύ μπαίνεις στο νερό γελώντας, παίζεις, πιτσιλιέσαι και φαίνεσαι χαλαρός, στέλνεις το πιο δυνατό μήνυμα ασφάλειας που υπάρχει. Αν πάλι κάθεσαι στην ξαπλώστρα φωνάζοντας οδηγίες, γίνεσαι προπονητής, και κανείς δεν αγάπησε ποτέ τη θάλασσα με εντολές. Πρόσεξε και τη γλώσσα σου, το «μη φοβάσαι» παραδόξως ενισχύει τον φόβο, ενώ το «είμαι εδώ, κρατάω το χέρι σου» δίνει σιγουριά. Επιβράβευσε την προσπάθεια και όχι το αποτέλεσμα, το «μπήκες μέχρι τα γόνατα, μπράβο σου» αξίζει περισσότερο από δέκα παγωτά. Και τα μπρατσάκια βοηθούν, αρκεί να μη γίνουν το άλλοθι για να μη μάθει ποτέ κολύμπι.

Το να χτίσεις τη σχέση ενός παιδιού με τη θάλασσα μοιάζει πολύ με το να χτίσεις οποιαδήποτε σχέση εμπιστοσύνης, θέλει συνέπεια, σεβασμό στον ρυθμό του άλλου και μηδενική βιασύνη. Ο στόχος δεν είναι να βουτήξει φέτος για να βγάλεις βίντεο, ο στόχος είναι να μεγαλώσει ένας άνθρωπος που νιώθει το νερό φίλο του και όχι εξεταστή. Κάποιες φορές η πρόοδος θα είναι αόρατη, κι όμως θα συμβαίνει από μέσα, εκεί που δεν φαίνεται. Αν ο φόβος είναι πολύ έντονος ή επίμονος, ένας παιδοψυχολόγος ή ένας καλός δάσκαλος κολύμβησης κάνει θαύματα. Μέχρι τότε, εσύ κράτα την ψυχραιμία σου, το χιούμορ σου και το χέρι του. Αυτά φτάνουν.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock