Πριν πεις στο παιδί σου «μη φοβάσαι» άφησε το να πάρει τον χρόνο του

Κάθε καινούρια εμπειρία μπορεί να μοιάζει συναρπαστική στα δικά σου μάτια και κάπως τρομακτική στα μάτια του παιδιού σου. Η πρώτη μέρα σε μια δραστηριότητα, ένα παιδικό πάρτι όπου δεν γνωρίζει κανέναν, μια σχολική εκδρομή ή ακόμη κι ένα διαφορετικό φαγητό μπορούν να γεννήσουν εκείνο το διστακτικό «δεν θέλω». Η πρώτη σου αντίδραση ίσως είναι να το καθησυχάσεις αμέσως, να του εξηγήσεις ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να φοβάται. Μόνο που ο φόβος δεν υπακούει πάντα στη λογική, ειδικά όταν είσαι μικρός και ο κόσμος παραμένει γεμάτος άγνωστες πόρτες. Μερικές φορές το παιδί δεν χρειάζεται να του αποδείξεις ότι όλα είναι ασφαλή, χρειάζεται λίγο χρόνο για να το ανακαλύψει μόνο του.

Ο φόβος δεν σημαίνει ότι κάτι πηγαίνει στραβά

Ο φόβος απέναντι στο καινούριο είναι ένας φυσικός μηχανισμός προστασίας. Το παιδί παρατηρεί, συγκεντρώνει πληροφορίες και προσπαθεί να καταλάβει αν μπορεί να διαχειριστεί αυτό που βρίσκεται μπροστά του. Όταν του λες γρήγορα «μη φοβάσαι», χωρίς να το θέλεις, μπορεί να του μεταφέρεις ότι το συναίσθημά του είναι υπερβολικό ή λανθασμένο. Είναι προτιμότερο να αναγνωρίσεις αυτό που νιώθει, λέγοντας «βλέπω ότι σε δυσκολεύει επειδή είναι κάτι άγνωστο». Δεν κάνεις τον φόβο μεγαλύτερο όταν τον ονομάζεις. Αντίθετα, βοηθάς το παιδί να καταλάβει τι του συμβαίνει. Και όταν ένα συναίσθημα αποκτήσει όνομα, συνήθως παύει να μοιάζει με τεράστιο τέρας κάτω από το κρεβάτι.

Η παρατήρηση είναι κι αυτή ένα πρώτο βήμα

Δεν χρειάζεται το παιδί να μπει αμέσως στη δράση για να θεωρήσεις ότι συμμετέχει. Μπορεί αρχικά να σταθεί λίγο πιο πίσω, να κοιτάξει τα άλλα παιδιά ή να ακούσει πώς λειτουργεί μια δραστηριότητα. Η παρατήρηση το βοηθά να χαρτογραφήσει το άγνωστο και να νιώσει ότι διατηρεί έναν μικρό έλεγχο. Μπορείς να του προτείνεις ένα εύκολο πρώτο βήμα, όπως να μείνετε μαζί για λίγα λεπτά, να γνωρίσει τον υπεύθυνο ή να δοκιμάσει μόνο ένα μέρος της εμπειρίας. Η πίεση συχνά δυναμώνει την άρνηση, ενώ η σταδιακή προσέγγιση καλλιεργεί αληθινή αυτοπεποίθηση. Το θάρρος, άλλωστε, δεν εμφανίζεται με θεαματική είσοδο, συνήθως πλησιάζει αθόρυβα και κάθεται δίπλα σου.

Άφησέ το να βρει τον δικό του ρυθμό

Ο χρόνος που χρειάζεται κάθε παιδί για να προσαρμοστεί δεν είναι ίδιος. Κάποιο θα τρέξει προς το καινούριο πριν προλάβεις να ολοκληρώσεις την πρότασή σου, ενώ κάποιο άλλο θα χρειαστεί να το συναντήσει δύο ή τρεις φορές. Απόφυγε τις συγκρίσεις και τις ταμπέλες όπως «είσαι ντροπαλός» ή «πάντα φοβάσαι». Οι χαρακτηρισμοί μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε ταυτότητα και το παιδί να αρχίσει να πιστεύει ότι έτσι είναι και δεν αλλάζει. Θύμισέ του προηγούμενες φορές που δίστασε αλλά τελικά τα κατάφερε, χωρίς να παρουσιάζεις την επιτυχία ως υποχρέωση. Με αυτόν τον τρόπο δεν του δανείζεις απλώς τη δική σου σιγουριά, του δείχνεις ότι διαθέτει ήδη προσωπικές αποδείξεις δύναμης.

Ο στόχος δεν είναι να μεγαλώσεις ένα παιδί που δεν φοβάται ποτέ, αυτό θα ήταν περίπου τόσο ρεαλιστικό όσο ένα παιδικό δωμάτιο που παραμένει μονίμως τακτοποιημένο. Είναι να μεγαλώσεις ένα παιδί που αναγνωρίζει τον φόβο του, τον αντέχει και προχωρά όταν αισθανθεί έτοιμο. Η παρουσία σου λειτουργεί καλύτερα όταν δεν σπρώχνει ούτε απομακρύνει κάθε δυσκολία, αλλά προσφέρει ένα σταθερό σημείο επιστροφής. Μείνε κοντά, άκουσε χωρίς να βιάζεσαι να δώσεις λύση και άφησε μικρές σιωπές να κάνουν τη δουλειά τους. Μέσα σε αυτή την υπομονή, το παιδί μαθαίνει κάτι πολύ σημαντικό, ότι μπορεί να χρειάζεται χρόνο χωρίς να είναι αδύναμο και ότι το καινούριο μπορεί να περιμένει λίγο, μέχρι να το πλησιάσει με τα δικά του βήματα.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock