Υπόθεση Τσαγκαράκη: Ο Πρόεδρος εκτιμητών εξηγεί στο TLIFE πώς πιστοποιείται η αυθεντικότητα ενός έργου τέχνης

Μεγάλες διαστάσεις έχει πάρει η είδηση της σύλληψης του γνωστού γκαλερίστα Γιώργου Τσαγκαράκη από το ελληνικό FBI το απόγευμα της Παρασκευής 20 Μαρτίου.

Αφορμή για την έρευνα στάθηκε μια ανάρτηση του γνωστού γκαλερίστα στα social media με την οποία ανακοίνωνε ότι πουλάει ένα Ευαγγέλιο που χρονολογείται από τον προηγούμενο αιώνα. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, οι αστυνομικοί βρήκαν 100 πλαστούς πίνακες ενώ στην αποθήκη του Ελληνικού εντοπίστηκε και το ποσό των 150.000 ευρώ. (Δες εδώ αναλυτικά)

Το TLIFE επικοινώνησε με τον Πρόεδρο και εκπρόσωπο του Σωματείου Εκτιμητών / Πραγματογνωμόνων Έργων και Αντικειμένων Τέχνης Ελλάδος και Κύπρου, Αχιλλέα Τσαντίλη, ο οποίος απάντησε σε ερωτήσεις γύρω από τους μηχανισμούς πιστοποίησης αυθεντικότητας κάποιου έργου, το πόσο εύκολο είναι να εξαπατηθεί ένας συλλέκτης αλλά και το θεσμικό πλαίσιο.

Ποιοι είναι οι βασικοί μηχανισμοί πιστοποίησης αυθεντικότητας σήμερα στην Ελλάδα και πού εντοπίζονται τα μεγαλύτερα “κενά” που επιτρέπουν τέτοιες υποθέσεις;

Η πιστοποίηση ενός έργου τέχνης βασίζεται σε συνδυασμό τεχνικών και επιστημονικών μεθόδων: πιστοποιητικά αυθεντικότητας από αναγνωρισμένους εμπειρογνώμονες, εργαστηριακές αναλύσεις υλικών, και έρευνα ιστορικού προέλευσης (provenance). Σημαντικό είναι ότι στην Ελλάδα υπάρχουν πλέον εξαιρετικοί επιστήμονες που πραγματοποιούν εργαστηριακούς ελέγχους, με αξιοπιστία ίση ή και καλύτερη από διεθνείς. Ωστόσο, χρειάζεται μεγάλη πείρα και γνώση για την αξιολόγηση έργων· οι νεότεροι επαγγελματίες, ακόμη και ιστορικοί τέχνης ή συντηρητές, δεν διαθέτουν απαραίτητα τη γνώση της ελληνικής τέχνης, καθώς όλοι έχουν τελειώσει πανεπιστήμια αλλά η πραγματική τεχνογνωσία απαιτεί πάνω από 20 χρόνια μάχιμης εμπειρίας στο επάγγελμα.

Πόσο εύκολο είναι για έναν συλλέκτη ή έναν απλό αγοραστή να πέσει θύμα απάτης; Τι θα έπρεπε να ελέγχει οπωσδήποτε πριν προχωρήσει σε αγορά;

Δεν υπάρχει «χάπι για όλα». Ο κάθε συλλέκτης έχει προσωπική ευθύνη όταν αγοράζει έργα. Γίνονται λάθη, και κάποιες φορές έργα που θεωρούνται πλαστά μπορεί στην πραγματικότητα να είναι αντίγραφα εποχής. Δεν πρέπει να σπεύδουμε να καταδικάσουμε τους πάντες ή να βγάζουμε όλα τα έργα πλαστά. Δεν συνιστάται η αγορά έργων από ιδιώτες χωρίς τη βοήθεια ενός έμπειρου εκτιμητή, ο οποίος μπορεί να παρέχει προληπτική και εποικοδομητική καθοδήγηση πριν από κάθε αγορά.

Υπάρχει επαρκές θεσμικό πλαίσιο και έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές ή θεωρείτε ότι χρειάζονται άμεσα παρεμβάσεις για την προστασία της αγοράς τέχνης και των επενδυτών;

Ο έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές στην Ελλάδα είναι εξαιρετικός και οι επαγγελματίες κάνουν πολύ καλά τη δουλειά τους. Η αγορά έργων τέχνης απαιτεί προσοχή στη διατύπωση: κάποια έργα που χαρακτηρίζονται ως «πλαστά» μπορεί στην πραγματικότητα να είναι αντίγραφα εποχής, και είναι σημαντικό να είμαστε προσεκτικοί σε όσα λέμε ή γράφουμε.

Μετά από αυτή την υπόθεση, θα έπρεπε να φοβάται όποιος έχει αγοράσει έργα τέχνης τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα;

Σε δημοπρασίες στο εξωτερικό χρειάζεται μια μικρή προσοχή, αλλά οι οίκοι δημοπρασιών δεν φέρουν ευθύνη· η ευθύνη παραμένει στον πελάτη που αγοράζει. Η γνώση, η εμπειρία και η προσεκτική τεκμηρίωση είναι κρίσιμα στοιχεία για την προστασία κάθε συλλέκτη.

Κλείνοντας, ο κ. Τσαντίλης θέλησε να επισημάνει ότι: «Το Σωματείο Εκτιμητών δεν καταδικάζει κανέναν. Πολλές φορές συμβαίνουν λάθη, και κάποια έργα που θεωρήθηκαν γνήσια μπορεί να είναι αντίγραφα ή το αντίθετο. Δεν είναι σωστό να γινόμαστε «ανθρωποφάγοι» απέναντι σε όσους πέφτουν θύματα παραπλάνησης ή κάνουν λανθασμένη εκτίμηση. Η πρόληψη, η διαφάνεια και η σωστή εκπαίδευση είναι το κλειδί για την προστασία όλων.

Τέτοιες υποθέσεις υπογραμμίζουν την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια και εκπαίδευση στην αγορά έργων τέχνης. Συστήνεται σε όλους τους ιδιώτες συλλέκτες να εξετάζουν τα έργα τους και να απευθύνονται στο Σωματείο μας πριν από κάθε αγορά, ώστε να διασφαλίζεται η αυθεντικότητα και να μειώνονται οι κίνδυνοι.

Φωτογραφία: NDP