Δεν χρειάζονται ακριβά παιχνίδια για να αναπτυχθεί σωστά ένα παιδί

Υπάρχουν στιγμές που ένα παιδί μπορεί να μετατρέψει ένα κουτάλι σε μικρόφωνο, μια κουβέρτα σε κάστρο και ένα λούτρινο αρκουδάκι σε ασθενή που χρειάζεται επειγόντως φροντίδα. Για έναν ενήλικα αυτό μοιάζει με ένα απλό παιχνίδι. Για τον παιδικό εγκέφαλο όμως είναι μια μικρή άσκηση ζωής. Όσο περισσότερο γεμίζει η καθημερινότητα με οθόνες, τόσο πιο πολύ αξίζει να θυμάσαι ότι η φαντασία δεν είναι πολυτέλεια αλλά βασικό εργαλείο ανάπτυξης. Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα παιδιά που αφιερώνουν χρόνο στο παιχνίδι ρόλων από πολύ μικρή ηλικία εμφανίζουν αργότερα λιγότερες συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες. Και αυτό είναι ένας ακόμη λόγος να αφήσεις χώρο για παιχνίδι που δεν χρειάζεται μπαταρίες, εφαρμογές ή οδηγίες χρήσης.

Το παιχνίδι ρόλων είναι άσκηση για τον εγκέφαλο

Όταν το παιδί παριστάνει τον γιατρό, τον μάγειρα, τον δάσκαλο ή ακόμη και τον κτηνίατρο των δεινοσαύρων, δεν διασκεδάζει απλώς. Μαθαίνει να σκέφτεται δημιουργικά, να αλλάζει οπτική, να λύνει μικρά προβλήματα και να οργανώνει μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος. Πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, που παρακολούθησε περισσότερα από 1.400 παιδιά, έδειξε ότι όσα είχαν πιο ανεπτυγμένες δεξιότητες στο παιχνίδι προσποίησης μεταξύ δύο και τριών ετών είχαν καλύτερη συναισθηματική και συμπεριφορική εικόνα στα πρώτα σχολικά χρόνια. Το ενδιαφέρον είναι ότι το αποτέλεσμα παρέμεινε ισχυρό ακόμη και όταν οι ερευνητές υπολόγισαν παράγοντες όπως το οικογενειακό περιβάλλον, η γλωσσική ανάπτυξη και η σχέση γονέα και παιδιού.

Δεν χρειάζονται ακριβά παιχνίδια, χρειάζεται ελευθερία

Το πιο όμορφο με το παιχνίδι ρόλων είναι ότι δεν αγοράζεται. Ένα χαρτόκουτο μπορεί να γίνει διαστημόπλοιο, ένα ξύλινο κουτάλι μαγικό ραβδί και μια μπανάνα τηλέφωνο. Αυτό που έχει πραγματική αξία είναι η ελευθερία να δημιουργήσει το παιδί τους δικούς του κανόνες. Αντί να διορθώνεις το σενάριό του ή να του δείχνεις πώς «παίζεται σωστά» ένα παιχνίδι, άφησέ το να οδηγήσει την ιστορία. Αν σε καλέσει να συμμετέχεις, ακολούθησε τη φαντασία του και κάνε ερωτήσεις όπως «και μετά τι έγινε;» ή «ποιος είναι αυτός ο ήρωας;». Εκείνες τις στιγμές καλλιεργούνται η αυτοπεποίθηση, η πρωτοβουλία και η κοινωνική κατανόηση πολύ πιο φυσικά από όσο μπορεί να συμβεί μπροστά σε μια οθόνη.

Οι οθόνες δεν αντικαθιστούν τη φαντασία

Οι οθόνες μπορούν να προσφέρουν ψυχαγωγία και γνώση όταν χρησιμοποιούνται με μέτρο, όμως δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την ενεργή συμμετοχή που απαιτεί το παιχνίδι προσποίησης. Στην οθόνη οι εικόνες και οι ιστορίες είναι ήδη έτοιμες. Στο παιχνίδι, το παιδί καλείται να τις δημιουργήσει μόνο του, να διαχειριστεί συναισθήματα, να δοκιμάσει διαφορετικούς ρόλους και να κατανοήσει καλύτερα τον κόσμο γύρω του. Αυτή η διαδικασία ενισχύει την ευελιξία της σκέψης και βοηθά το παιδί να εξασκείται καθημερινά σε δεξιότητες που θα του χρειαστούν στο σχολείο, στις φιλίες και αργότερα στην ενήλικη ζωή. Η φαντασία, τελικά, δεν είναι ένας τρόπος να ξεφύγει από την πραγματικότητα, αλλά ένας ασφαλής τρόπος να προετοιμαστεί γι’ αυτήν.

Ίσως κάποιες ημέρες το πρόγραμμα να είναι γεμάτο, οι υποχρεώσεις να τρέχουν και η οθόνη να μοιάζει με την πιο εύκολη λύση. Δεν χρειάζεται όμως να αναζητάς πάντα κάτι εντυπωσιακό για να προσφέρεις ουσιαστικές εμπειρίες στο παιδί σου. Δέκα λεπτά αυθόρμητου παιχνιδιού, μια αυτοσχέδια ιστορία ή ένα λούτρινο που αποκτά ξαφνικά φωνή μπορούν να γίνουν πολύτιμες στιγμές μάθησης. Το παιδί δεν θυμάται αν το παιχνίδι ήταν ακριβό, θυμάται πώς ένιωσε όταν είχε την ελευθερία να φανταστεί έναν κόσμο που του ανήκε ολοκληρωτικά. Και μέσα σε αυτόν τον κόσμο χτίζει, χωρίς καν να το καταλαβαίνει, τις βάσεις της συναισθηματικής ανθεκτικότητας, της δημιουργικότητας και της αυτοπεποίθησής του.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock