Γιατί δεν πρέπει να πιέζεις το παιδί σου να αγκαλιάζει συγγενείς

Μεγάλωσες κι εσύ με το κλασικό «δώσε ένα φιλί στη γιαγιά» λες και η αγκαλιά ήταν οικογενειακή υποχρέωση, σαν το παστίτσιο της Κυριακής. Δεν το αμφισβητούσες, δεν το σκεφτόσουν, το έκανες. Σήμερα όμως μεγαλώνεις παιδιά σε μια εποχή που μιλάει για όρια, συναίνεση και προσωπικό χώρο. Και ξαφνικά, εκεί που παλιά μια αγκαλιά θεωρούνταν αυτονόητη, τώρα γίνεται διαπραγμάτευση. Δεν είναι ότι αγαπάς λιγότερο τη γιαγιά ή τον θείο. Είναι ότι θέλεις το παιδί σου να μάθει πως το σώμα του τού ανήκει. Ότι μπορεί να πει όχι χωρίς να είναι αγενές. Ότι η αγάπη δεν αποδεικνύεται με υποχρεωτική σωματική επαφή. Αυτή η αλλαγή μοιάζει μικρή, όμως αγγίζει βαθιά την κουλτούρα της οικογένειας και φέρνει τριβές, ειδικά με τους παππούδες που μεγάλωσαν με άλλους κανόνες.

Το παιδί και το δικαίωμα στο σώμα του

Όταν λες στο παιδί σου ότι δεν χρωστάει αγκαλιές, του δίνεις κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια επιλογή ανάμεσα σε φιλί ή high five. Του δίνεις αίσθηση αυτονομίας. Η έρευνα γύρω από τη συναίνεση δείχνει ότι τα παιδιά που μαθαίνουν από νωρίς να αναγνωρίζουν τα όριά τους, αναπτύσσουν ισχυρότερη αυτοεκτίμηση και καλύτερη ικανότητα να προστατεύουν τον εαυτό τους σε δύσκολες καταστάσεις. Δεν σημαίνει ότι θα απομακρυνθούν από τους συγγενείς, σημαίνει ότι θα επιλέγουν πότε και πώς θα συνδεθούν. Κι αυτό είναι θεμέλιο για υγιείς σχέσεις στην εφηβεία και στην ενήλικη ζωή. Αντί να πιέζεις το παιδί να αγκαλιάσει, μπορείς να το ενθαρρύνεις να βρει δικό του τρόπο χαιρετισμού. Έτσι του μαθαίνεις ότι η αγάπη εκφράζεται με ελευθερία, όχι με καταναγκασμό, και ότι η συναίνεση δεν είναι θεωρία, είναι καθημερινή πράξη.

Οι παππούδες δεν είναι ο εχθρός

Εδώ όμως μπαίνει το δύσκολο κομμάτι. Όταν η γιαγιά ανοίγει τα χέρια της και το παιδί κάνει πίσω, μπορεί να νιώσει απόρριψη. Για εκείνη, η αγκαλιά είναι γλώσσα αγάπης, όχι παραβίαση. Αν της πεις απλώς «εμείς δεν πιέζουμε», ίσως το ακούσει σαν κατηγορία. Χρειάζεται διάλογος και σεβασμός και προς τις δύο πλευρές. Μπορείς να εξηγήσεις ότι δεν απορρίπτεις την τρυφερότητά της, αλλά προσπαθείς να μάθεις στο παιδί να ακούει το σώμα του. Αντί να δημιουργήσεις στρατόπεδα, προσπάθησε να χτίσεις γέφυρα. Οι παππούδες μπορούν να μάθουν νέους τρόπους σύνδεσης, ένα παιχνίδι, μια κοινή δραστηριότητα, ένα αστείο που γίνεται τελετουργία. Όταν νιώσουν ότι δεν χάνουν τον ρόλο τους, αλλά τον προσαρμόζουν, η ένταση μειώνεται. Και το παιδί βλέπει ένα ζωντανό μάθημα για το πώς οι γενιές μπορούν να συναντηθούν χωρίς να ακυρώνουν η μία την άλλη.

Συναίνεση σημαίνει σχέση, όχι απόσταση

Υπάρχει ο φόβος ότι αν αφήσεις το παιδί να λέει όχι, θα γίνει ψυχρό ή αγενές. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η συναίνεση δεν καταστρέφει τη ζεστασιά, τη βαθαίνει. Όταν το παιδί ξέρει ότι δεν θα το πιέσεις, οι αγκαλιές που δίνει είναι αληθινές. Δεν είναι αποτέλεσμα κοινωνικής επιβολής αλλά επιλογής. Και η επιλογή δημιουργεί εμπιστοσύνη. Το παιδί μαθαίνει ότι οι σχέσεις βασίζονται στην αμοιβαιότητα. Ότι μπορεί να αγαπά και ταυτόχρονα να προστατεύει τον εαυτό του. Αυτή η δεξιότητα θα το ακολουθήσει σε φιλίες, σε έρωτες, στη δουλειά του. Δεν μεγαλώνεις ένα παιδί που απομακρύνεται από την οικογένεια, μεγαλώνεις έναν άνθρωπο που ξέρει να συνδέεται χωρίς να χάνει τον εαυτό του.

Στην πράξη, θα υπάρξουν αμήχανες στιγμές. Θα υπάρξουν βλέμματα, σχόλια, ίσως και παρεξηγήσεις. Όμως κάθε φορά που στηρίζεις το παιδί σου όταν λέει «όχι, δεν θέλω αγκαλιά», του στέλνεις ένα καθαρό μήνυμα, ότι η φωνή του έχει αξία. Κι αυτό το μήνυμα είναι ανεκτίμητο. Η οικογένεια δεν απειλείται από τα όρια, εξελίσσεται μέσα από αυτά. Αν δώσεις χώρο στη συζήτηση και κρατήσεις ανοιχτή την καρδιά σου, θα δεις ότι οι αγκαλιές δεν θα λιγοστέψουν. Θα γίνουν πιο συνειδητές, πιο σεβαστικές, πιο ουσιαστικές. Και τελικά, πιο δυνατές.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock