Η ελπίδα είναι δεξιότητα και το παιδί τη μαθαίνει από εσένα

Υπάρχουν στιγμές που κοιτάς τον κόσμο γύρω σου και σκέφτεσαι ότι όλα μοιάζουν λίγο πιο αβέβαια απ’ όσο αντέχει ένας άνθρωπος. Και κάπου εκεί υπάρχει ένα παιδί που σε παρατηρεί συνεχώς, ακόμα κι όταν νομίζεις ότι δεν δίνει σημασία. Βλέπει πώς αντιδράς όταν αγχώνεσαι, πώς μιλάς όταν κάτι δεν πάει καλά, αν καταρρέεις ή αν συνεχίζεις. Η ελπίδα για ένα παιδί δεν χτίζεται από φράσεις όπως “όλα θα πάνε τέλεια”. Χτίζεται από την εμπειρία ότι υπάρχει κάποιος δίπλα του που μπορεί να αντέξει τη δυσκολία χωρίς να χάσει τον εαυτό του. Αυτό είναι που το κάνει να νιώθει ασφαλές.

Η ελπίδα φαίνεται στις μικρές αντιδράσεις

Τα παιδιά μαθαίνουν περισσότερα από τη στάση σου παρά από τις συμβουλές σου. Αν κάθε πρόβλημα μέσα στο σπίτι μοιάζει με συναγερμό, το παιδί αρχίζει να πιστεύει ότι η ζωή είναι μόνιμα επικίνδυνη. Αν όμως σε βλέπει να απογοητεύεσαι αλλά να συνεχίζεις, να φοβάσαι αλλά να οργανώνεσαι, τότε αποκτά εσωτερική αντοχή. Η ψυχολογία εξηγεί πως τα παιδιά χρειάζονται την αίσθηση ότι μπορούν να επηρεάζουν κάτι γύρω τους. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να συμμετέχουν, να βοηθούν, να νιώθουν χρήσιμα. Έτσι γεννιέται η πραγματική ελπίδα, όχι σαν θεωρία αλλά σαν εμπειρία.

Σταθερότητα σημαίνει “είμαι εδώ”

Πολλές φορές, από αγάπη, προσπαθείς να εξαφανίσεις τον φόβο του παιδιού με γρήγορες διαβεβαιώσεις. Όμως τα παιδιά καταλαβαίνουν την ένταση στο σπίτι πιο εύκολα απ’ όσο νομίζεις. Αυτό που τα ηρεμεί πραγματικά είναι η σταθερότητα. Να ξέρουν τι παραμένει ίδιο μέσα στη μέρα τους. Ότι θα φάτε μαζί, ότι θα είσαι εκεί το βράδυ, ότι υπάρχει μια συνέχεια. Αυτές οι μικρές σταθερές λειτουργούν σαν εσωτερικό καταφύγιο. Το παιδί τότε δεν πιστεύει ότι η ζωή θα είναι πάντα εύκολη, αλλά ότι μπορεί να τη διασχίσει χωρίς να χαθεί.

Το παιδί χρειάζεται να βλέπει και ομορφιά γύρω του

Η ελπίδα μεγαλώνει όταν το παιδί βλέπει ότι ο κόσμος δεν αποτελείται μόνο από φόβο, άγχος και ειδήσεις. Μεγαλώνει όταν βλέπει ανθρώπους να βοηθούν, όταν γελάει μαζί σου, όταν ακούει μουσική, όταν νιώθει ότι υπάρχει ζεστασιά και σύνδεση μέσα στο σπίτι. Ακόμα και οι πιο απλές στιγμές, μια βόλτα, ένα αστείο στο τραπέζι, μια αγκαλιά μετά από δύσκολη μέρα, λειτουργούν σαν απόδειξη ότι η ζωή συνεχίζει να έχει νόημα. Και τελικά αυτό θυμούνται περισσότερο τα παιδιά. Όχι αν όλα ήταν τέλεια, αλλά αν ένιωθαν πως υπήρχε φως ακόμα και στις δύσκολες φάσεις.

Ίσως τελικά αυτό να είναι το πιο σημαντικό πράγμα που μαθαίνει ένα παιδί μέσα σε μια οικογένεια. Όχι ότι η ζωή είναι εύκολη ή προβλέψιμη, αλλά ότι υπάρχουν άνθρωποι που μένουν παρόντες ακόμα κι όταν τα πράγματα δυσκολεύουν. Η ελπίδα δεν είναι χαρακτήρας, ούτε κάτι που κάποιοι “έχουν” και άλλοι όχι. Είναι τρόπος να στέκεσαι απέναντι στη ζωή. Και κάθε φορά που το παιδί σε βλέπει να συνεχίζεις με τρυφερότητα, ψυχραιμία και λίγη πίστη ότι κάτι καλό μπορεί ακόμη να υπάρξει, τη μαθαίνει κι εκείνο σιγά σιγά χωρίς καν να το καταλάβει.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock