Το κινητό δεν είναι ο εχθρός, η απουσία ορίων είναι!

Ζεις σε έναν κόσμο όπου το κινητό είναι παντού, στο τραπέζι, στην τσέπη, στο κομοδίνο, στο χέρι του παιδιού σου πριν καν μάθει να δένει κορδόνια. Είναι εύκολο να το δαιμονοποιήσεις, να φοβηθείς ότι μια οθόνη θα «καταπιεί» το παιδί σου, θα το αποσυνδέσει από την πραγματικότητα ή θα του στερήσει την παιδικότητα. Η αλήθεια όμως είναι λιγότερο τρομακτική και πιο απαιτητική. Το κινητό δεν μεγαλώνει μόνο του ένα παιδί, ούτε το χαλάει από μόνο του. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο υπάρχει. Όρια, κουβέντα, παρουσία, συνέπεια. Όχι πανικός. Αντί να ρωτάς πότε είναι σωστή ηλικία για κινητό, ίσως έχει περισσότερο νόημα να ρωτήσεις τι ρόλο θέλεις να παίζει η τεχνολογία μέσα στη δική σου οικογένεια και πόσο έτοιμος είσαι να το υποστηρίξεις αυτό στην πράξη.

Γιατί θέλεις πραγματικά να έχει κινητό

Πριν μπει το πρώτο smartphone στο σπίτι, αξίζει να σταθείς λίγο στο «γιατί». Αν ο λόγος είναι να νιώθεις εσύ πιο ήσυχος, επειδή φοβάσαι τα πάντα, από απαγωγές μέχρι το να μη σε βρει σε ανάγκη, τότε μάλλον το κινητό λειτουργεί ως παυσίπονο άγχους. Και αυτό είναι ανθρώπινο, αλλά όχι πάντα παιδαγωγικό. Το κινητό φέρνει μαζί του και κινδύνους που δεν φαίνονται τόσο έντονα, όπως πίεση, σύγκριση, εκφοβισμό, υπερέκθεση. Αν ο λόγος είναι η επικοινωνία, υπάρχουν πιο απλές λύσεις, αν είναι η κοινωνικοποίηση, τότε χρειάζεται καθοδήγηση, όχι απλή παράδοση μιας συσκευής. Καλό είναι να ακούσεις και το παιδί σου. Άλλο παιδί ζητά κινητό για να νιώθει «ίσο» με τους φίλους του, άλλο για να μιλάει, άλλο απλώς γιατί όλοι έχουν. Εκεί ξεκινά η ουσιαστική κουβέντα, όχι στο κατάστημα κινητής τηλεφωνίας.

Όρια που στηρίζονται σε αξίες, όχι σε λεπτά

Τα όρια δεν χρειάζεται να μοιάζουν με στρατιωτικό κανονισμό. Όταν βασίζονται μόνο σε ώρες και λεπτά, καταλήγουν σε διαπραγμάτευση ή σε κρυφές παραβάσεις. Όταν όμως συνδέονται με αξίες, έχουν διάρκεια. Αν για σένα έχει σημασία η επικοινωνία, τότε το κινητό δεν χωράει στο τραπέζι. Αν έχει σημασία ο ύπνος, δεν φορτίζει στο υπνοδωμάτιο. Αν έχει σημασία η συγκέντρωση, δεν υπάρχει κατά τη διάρκεια των μαθημάτων ή του διαβάσματος. Το σημαντικό είναι να ισχύουν οι ίδιοι κανόνες και για εσένα. Τα παιδιά έχουν εξαιρετική ικανότητα να εντοπίζουν την ασυνέπεια. Αν εσύ απαντάς σε email την ώρα που τους λες να αφήσουν το κινητό, το μήνυμα χάνεται. Τα όρια δουλεύουν όταν τα ζεις, όχι όταν τα ανακοινώνεις.

Συμφωνίες, κουβέντα και όχι κρυφός έλεγχος

Η σχέση παιδιού και τεχνολογίας χρειάζεται διαφάνεια. Μια ξεκάθαρη συμφωνία πριν δοθεί το κινητό, γραπτή ή προφορική, βοηθά όλους να ξέρουν τι ισχύει. Πόσο, πότε, τι εφαρμογές, τι γίνεται αν κάτι πάει στραβά. Όχι με απειλές, αλλά με λογική. Ο έλεγχος μπορεί να υπάρχει, ειδικά σε μικρότερες ηλικίες, αλλά δεν λειτουργεί όταν γίνεται στα κρυφά ή με φόβο. Καλύτερα να ξέρει το παιδί ότι υπάρχει εποπτεία, παρά να αισθάνεται ότι κάποιος παρακολουθεί πίσω από την πλάτη του. Το πιο σημαντικό όμως είναι η κουβέντα. Να ξέρεις τι βλέπει, τι παίζει, τι το ενοχλεί. Να σου δείχνει ένα βίντεο, να σου εξηγεί μια εφαρμογή. Εκεί χτίζεται η εμπιστοσύνη, όχι στο ψάξιμο του κινητού τα μεσάνυχτα.

Ο στόχος δεν είναι να μεγαλώσεις ένα παιδί χωρίς οθόνες, αλλά ένα παιδί που ξέρει πότε να τις αφήνει. Ένα παιδί που δεν πανικοβάλλεται χωρίς Wi-Fi, που μπορεί να βαρεθεί, να φανταστεί, να συνδεθεί με ανθρώπους και όχι μόνο με συσκευές. Αυτό δεν γίνεται με απαγορεύσεις πανικού, αλλά με καθημερινά μικρά παραδείγματα. Όταν βλέπει εσένα να αφήνεις το κινητό στην άκρη, να ακούς, να μιλάς, να κάνεις λάθη και να τα διορθώνεις. Η τεχνολογία δεν είναι εχθρός, είναι εργαλείο. Και όπως κάθε εργαλείο, στα σωστά χέρια μπορεί να βοηθήσει, στα λάθος να τραυματίσει. Το θέμα δεν είναι να κερδίσεις τη μάχη με το κινητό, αλλά να μάθεις στο παιδί σου πώς να ζει μαζί του χωρίς να χάνει τον εαυτό του.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock