Το άγχος για τους βαθμούς ξεκινάει νωρίς: Πώς βάζεις υγιή όρια από την πρώτη κιόλας εβδομάδα

Η σχολική χρονιά σε λίγο ξεκινά, τα τετράδια είναι ακόμη καθαρά και οι βαθμοί δεν έχουν προλάβει να εμφανιστούν. Κι όμως, το άγχος της επίδοσης μπορεί να έχει ήδη καθίσει στο παιδικό γραφείο. Μερικές φορές έρχεται από το ίδιο το παιδί, άλλες από τις συγκρίσεις στο σχολείο και συχνά, χωρίς να το καταλαβαίνεις, από ερωτήσεις όπως «πώς τα πήγες;» και «τι βαθμό πήραν οι άλλοι;». Το ενδιαφέρον σου είναι απολύτως φυσικό. Εκείνο που χρειάζεται προσοχή είναι το μήνυμα που κρύβεται πίσω από αυτό. Από την πρώτη εβδομάδα μπορείς να δείξεις στο παιδί ότι το σχολείο είναι χώρος μάθησης και όχι μια ατελείωτη οντισιόν στην οποία πρέπει καθημερινά να αποδεικνύει την αξία του.

Ρώτα τι έμαθε, όχι μόνο τι βαθμό πήρε

Η ερώτηση που επαναλαμβάνεις γίνεται σταδιακά και η εσωτερική φωνή του παιδιού. Αν το ρωτάς μόνο για βαθμούς, αρχίζει να πιστεύει ότι αυτοί είναι το σημαντικότερο κομμάτι της προσπάθειάς του. Δοκίμασε να ρωτήσεις τι του φάνηκε ενδιαφέρον, πού δυσκολεύτηκε, τι κατάλαβε καλύτερα ή ποια στιγμή το έκανε να γελάσει. Έτσι μεταφέρεις την προσοχή από το αποτέλεσμα στη διαδικασία της μάθησης. Αυτό δεν σημαίνει ότι αδιαφορείς για τη σχολική επίδοση. Σημαίνει ότι τη βάζεις στη σωστή της θέση. Ένας χαμηλός βαθμός είναι μια πληροφορία για κάτι που χρειάζεται περισσότερη εξάσκηση, όχι ετυμηγορία για την εξυπνάδα, την εργατικότητα ή το μέλλον του παιδιού.

Μην κάνεις τη σύγκριση οικογενειακό άθλημα

Το «η Μαρία πόσο πήρε;» μπορεί να ξεφύγει εύκολα, σχεδόν όπως ρωτάς τι καιρό έκανε στην εκδρομή. Για το παιδί, όμως, η σύγκριση σπάνια είναι τόσο αθώα. Του μαθαίνει να μετρά την πρόοδό του κοιτάζοντας δεξιά και αριστερά, αντί να αναγνωρίζει τη δική του εξέλιξη. Σύγκρινε, λοιπόν, τη σημερινή προσπάθειά του με μια προηγούμενη δική του προσπάθεια. Αν βελτίωσε την ορθογραφία του, οργάνωσε καλύτερα τον χρόνο του ή τόλμησε να ζητήσει βοήθεια στην τάξη, υπάρχει πρόοδος, ακόμη κι αν ο βαθμός δεν είναι εντυπωσιακός. Πρόσεξε επίσης πώς μιλάς για τις δικές σου σχολικές επιδόσεις, γιατί τα παιδιά αντιλαμβάνονται πολύ γρήγορα ποια λάθη θεωρούνται ανθρώπινα και ποια οικογενειακή καταστροφή.

Βάλε όρια στη μελέτη και χώρο στη ζωή

Η υπευθυνότητα δεν χτίζεται με ατελείωτες ώρες πάνω από ένα βιβλίο. Χτίζεται με μια σταθερή, ρεαλιστική ρουτίνα που περιλαμβάνει διάβασμα, διαλείμματα, φαγητό, παιχνίδι και επαρκή ύπνο. Συμφώνησε από την αρχή μια ώρα έναρξης της μελέτης, περιόρισε τους περισπασμούς και άφησε το παιδί να αναλάβει όσα μπορεί ανάλογα με την ηλικία του. Μην κάθεσαι συνεχώς δίπλα του, διορθώνοντας κάθε λάθος πριν καν προλάβει να το δει. Η υπερβολική βοήθεια μοιάζει με φροντίδα, αλλά μπορεί να του μεταδώσει ότι μόνο του δεν θα τα καταφέρει. Αν η μελέτη προκαλεί καθημερινά κλάματα, πονοκέφαλο, αϋπνία ή έντονο φόβο αποτυχίας, χρειάζεται επικοινωνία με τον εκπαιδευτικό και όχι περισσότερη πίεση.

Τα υγιή όρια γύρω από τους βαθμούς δεν σημαίνουν ότι καταργείς τις απαιτήσεις. Σημαίνουν ότι ξεχωρίζεις την προσπάθεια από την τελειότητα και την επίδοση από την προσωπική αξία. Μπορείς να περιμένεις συνέπεια, χωρίς να απαιτείς πρωτιές, και να συζητάς ένα λάθος, χωρίς να το μετατρέπεις σε χαρακτηρισμό. Το παιδί χρειάζεται να γνωρίζει ότι ένας κακός βαθμός μπορεί να φέρει συζήτηση και νέο σχέδιο, όχι απογοήτευση, ειρωνεία ή ψυχρότητα. Όταν νιώθει ασφαλές να σου πει «δεν τα κατάφερα», έχει ήδη αποκτήσει κάτι πολύ πιο χρήσιμο από έναν άριστο βαθμό, την ικανότητα να αντιμετωπίζει τη δυσκολία χωρίς να κρύβεται και να συνεχίζει χωρίς να πιστεύει ότι απέτυχε ως άνθρωπος.

Κεντρική εικόνα και εικόνα άρθρου: iStock