Υπάρχει ένα αρωματικό βότανο που συνήθως συνδέουμε με το καλοκαίρι, και αυτό είναι ο βασιλικός. Αποτελεί βασικό συστατικό της ιταλικής κουζίνας μεν αλλά είναι εκείνο που χρησιμοποιούμε πολύ και στην ελληνική. Το χαρακτηριστικό άρωμα και η ξεχωριστή γεύση του δίνουν ιδιαίτερη προσωπικότητα σε σούπες, σαλάτες αλλά και στα μπιφτέκια ή τα αγαπημένα μας κεφτεδάκια.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Παρά τη σύνδεσή του με την καλοκαιρινή περίοδο, δεν υπάρχει λόγος να περιορίζουμε την κατανάλωση βασιλικού μόνο στους ζεστούς μήνες. Αυτό το υπέροχα ευέλικτο αρωματικό βότανο αξίζει μια θέση στην κουζίνα μας όλο τον χρόνο, χάρη τόσο στη γαστρονομική του αξία όσο και στις θρεπτικές του ιδιότητες.
Αν και συνήθως τον καταναλώνουμε σε μικρές ποσότητες, ο βασιλικός περιέχει βιταμίνες, μέταλλα ενώ έχει και αντιοξειδωτική δράση. Ο ιερός βασιλικός (tulsi), ένα συγγενικό αλλά διαφορετικό είδος, έχει επίσης μελετηθεί για τις πιθανές επιδράσεις του στο στρες, τη διάθεση, τον ύπνο και το άγχος. Ωστόσο, στις περισσότερες από αυτές τις μελέτες χρησιμοποιούνται συμπυκνωμένα εκχυλίσματα και όχι οι ποσότητες που καταναλώνουμε συνήθως μέσω της διατροφής.
Με άλλα λόγια, αυτό το αρωματικό βότανο έχει πολλά περισσότερα να προσφέρει πέρα από την ικανότητά του να απογειώνει ένα πιάτο ζυμαρικών. Μπορούμε να το απολαμβάνουμε όλο τον χρόνο, φρέσκο, αποξηραμένο ή κατεψυγμένο. Ακολουθεί μια πιο προσεκτική ματιά σε όσα κάνουν τον βασιλικό τόσο ξεχωριστό.
Οι θρεπτικές ιδιότητες του βασιλικού
Με καταγωγή από την τροπική Ασία και ευρεία καλλιέργεια σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, ο βασιλικός (Ocimum basilicum) ανήκει στην οικογένεια των Χειλανθών (Lamiaceae), στην οποία ανήκει και η μέντα. Το χαρακτηριστικό άρωμά του οφείλεται σε φυσικές ενώσεις, όπως η λιναλοόλη, η εστραγόλη και η ευγενόλη, οι οποίες περιέχονται στα αιθέρια έλαιά του.
Ο γαστρονομικός βασιλικός συναντάται σε πολλές ποικιλίες, όπως ο Ναπολιτάνικος βασιλικός με τα χαρακτηριστικά κυματιστά φύλλα, ο ταϊλανδέζικος βασιλικός με τους μωβ βλαστούς και ο βασιλικός με το άρωμα κανέλας.
Μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη διαχείριση του στρες. Ο ιερός βασιλικός, γνωστός και ως tulsi (Ocimum tenuiflorum), χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες στην αγιουρβεδική ιατρική και συχνά χαρακτηρίζεται ως προσαρμογόνο βότανο (adaptogen), όπως και η ολοένα δημοφιλέστερη ασβαγκάντα (ashwagandha). Επιστημονικές έρευνες έχουν εξετάσει τη δυνατότητά του να υποστηρίζει τη διαχείριση του στρες και να συμβάλλει στη μείωση των συμπτωμάτων του άγχους.
Σε μία μικρή κλινική μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Ιράν, 60 άτομα με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή έλαβαν είτε σιρόπι γλυκού βασιλικού είτε εικονικό φάρμακο (placebo), παράλληλα με τη συνήθη αντικαταθλιπτική αγωγή τους, για διάστημα τεσσάρων εβδομάδων. Η ομάδα που έλαβε το σιρόπι βασιλικού παρουσίασε μεγαλύτερη βελτίωση άγχους και κατάθλιψης. Ωστόσο, τα ευρήματα αυτά είναι προκαταρκτικά, ενώ οι έρευνες που αφορούν συμπυκνωμένα σκευάσματα δεν αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση κοινών ποσοτήτων μαγειρικού βασιλικού έχει τα ίδια αποτελέσματα.
Είναι πλούσιος σε αντιοξειδωτικά: Ο βασιλικός περιέχει ενώσεις που ενδέχεται να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση του οξειδωτικού στρες, μιας διαδικασίας που συνδέεται με τη γήρανση και διάφορες χρόνιες παθήσεις. Τα καροτενοειδή που περιέχει, μεταξύ των οποίων η λουτεΐνη και η ζεαξανθίνη, συμβάλλουν επίσης στη διατήρηση της υγείας των ματιών. Παρότι αυτές οι ιδιότητες παρουσιάζουν ενδιαφέρον, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν επαρκούν για να αποδείξουν ότι η κατανάλωση βασιλικού προλαμβάνει παθήσεις όπως ο καταρράκτης ή η ρευματοειδής αρθρίτιδα.
Ενδέχεται να προσφέρει οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία: Προκαταρκτικές έρευνες υποδεικνύουν ότι πεπτίδια που προέρχονται από τον ιερό βασιλικό ενδέχεται να συμβάλλουν στη μείωση της αρτηριακής πίεσης σε αρουραίους. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν έχουν επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους και δεν υπάρχουν πειστικές επιστημονικές αποδείξεις ότι η κατανάλωση μαγειρικού βασιλικού μειώνει την αρτηριακή πίεση.
Οι φυσικές ενώσεις του παρουσιάζουν αντιμικροβιακή δράση: Εργαστηριακές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι ορισμένες ενώσεις που περιέχονται στο αιθέριο έλαιο του βασιλικού εμφανίζουν αντιμικροβιακή δράση. Οι ιδιότητες αυτές έχουν προκαλέσει επίσης ενδιαφέρον για τις πιθανές εφαρμογές του βασιλικού στην περιποίηση της επιδερμίδας. Ωστόσο, προς το παρόν υπάρχουν ελάχιστα κλινικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι η κατανάλωσή του αντιμετωπίζει την ακμή, την πιτυρίδα ή την τριχόπτωση.
Ο κοινός γαστρονομικός βασιλικός (Ocimum basilicum) θεωρείται γενικά ασφαλής για τους περισσότερους ανθρώπους, όταν καταναλώνεται στις συνηθισμένες ποσότητες που χρησιμοποιούμε στη μαγειρική.
Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες χρειάζεται προσοχή:
Άτομα με αλλεργία: Όπως συμβαίνει με κάθε φυτικό τρόφιμο, μπορεί να υπάρξουν αλλεργικές αντιδράσεις σε ευαίσθητα άτομα. Όποιος έχει διαπιστωμένη αλλεργία στον βασιλικό πρέπει να αποφεύγει την κατανάλωσή του.
Άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή: Ο βασιλικός περιέχει βιταμίνη Κ, η οποία συμμετέχει στη διαδικασία της πήξης του αίματος. Όσοι λαμβάνουν βαρφαρίνη χρειάζεται να διατηρούν σταθερή την πρόσληψη βιταμίνης Κ και να αποφεύγουν απότομες αλλαγές στη διατροφή τους.
Έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες: Ο κοινός βασιλικός που χρησιμοποιείται ως μυρωδικό στο φαγητό δεν πρέπει να συγχέεται με τον ιερό βασιλικό (tulsi) σε μορφή συμπληρώματος ή συμπυκνωμένου εκχυλίσματος. Για τα τελευταία δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ασφάλειας κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό.
Άτομα με προβλήματα υγείας ή που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή: Πριν από τη χρήση συμπληρωμάτων βασιλικού ή εκχυλισμάτων σε μεγάλες συγκεντρώσεις, είναι σημαντικό να συμβουλεύονται τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό τους.
Τελικά, αξίζει να προσθέτουμε βασιλικό στη διατροφή μας;
Αναμφίβολα! Ο βασιλικός είναι ένα αρωματικό βότανο που μπορεί να εμπλουτίσει τη γεύση και τη διατροφική ποικιλία των καθημερινών μας γευμάτων. Από την παραδοσιακή χωριάτικη σαλάτα και την πίτσα μέχρι τα ζυμαρικά, τις σάλτσες και τα ψητά λαχανικά, προσφέρει άρωμα και γεύση χωρίς να χρειάζεται μεγάλη ποσότητα.
Το σημαντικό είναι να θυμόμαστε ότι τα οφέλη του δεν πρέπει να υπερεκτιμώνται. Η κατανάλωσή του αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής και δεν υποκαθιστά κάποια θεραπεία ή φαρμακευτική αγωγή.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ